Јајцата со години се наоѓаат во центарот на дебатите за исхраната и здравјето на срцето. Но, достапните докази не се толку загрижувачки како што често се претставуваат. Според кардиолог, едно цело јајце дневно може да биде безбеден избор дури и за луѓето со висок крвен притисок, доколку е дел од урамнотежена исхрана.
Ова го објаснува д-р Дебора Сандлоф, директорка на програмата за здравје на женското срце и крвните садови во здравствената мрежа „Лихеј Вели“, дел од системот „Џеферсон хелт“. Таа посочува дека јајцата можат да бидат дел од режим на исхрана како ДАШ или медитеранската исхрана, кои се препорачуваат за подобра контрола на крвниот притисок.
Што покажуваат истражувањата за јајцата и притисокот?
Досегашните истражувања главно покажуваат дека умереното консумирање јајца не го зголемува значително крвниот притисок. Во одредени случаи, тоа дури може да биде поврзано и со малку пониски вредности, но резултатите зависат од испитуваната група и од целокупниот начин на исхрана.
Метаанализа од 2020 година, во која биле опфатени 748 лица, покажала дека консумирањето до три јајца дневно веројатно нема значително да влијае врз крвниот притисок.
Сепак, д-р Сандлоф предупредува дека две или три јајца за појадок не се препорачлив избор за луѓето со хипертензија. Кај генерално здравите лица, ваквата количина може да биде прифатлива, но индивидуалните здравствени состојби и остатокот од исхраната се важни.
Истражување од 2025 година, објавено во списанието „Пресидингс оф д Нјутришн сосајети“ (Proceedings of the Nutrition Society), покажало дека две јајца дневно не го зголемиле нивото на ЛДЛ-холестерол кога испитуваната исхрана содржела малку заситени масти.
Белка или цело јајце – што е подобро?
Кога станува збор за крвниот притисок, разликата меѓу белката и целото јајце е мала. Според д-р Сандлоф, холестеролот е главниот механизам преку кој жолчката може да влијае врз здравјето на срцето, но истражувањата не покажуваат јасна разлика меѓу белката и целото јајце во однос на крвниот притисок.
Една жолчка содржи околу 186 милиграми холестерол, додека белката не содржи холестерол. Поради тоа, белката може да биде соодветна алтернатива за луѓето со покачен холестерол.
Од друга страна, жолчката содржи холин, фолати, витамин Д и витамини од групата Б. Затоа, ако немате покачен холестерол или друга медицинска причина да го ограничите внесот, целото јајце обезбедува поширок спектар на хранливи материи.
Поважно е што јадете заедно со јајцата
Кардиоваскуларниот ефект на јајцата зависи и од останатиот дел од оброкот. Нивната хранлива вредност доаѓа до израз кога се комбинираат со овошје, зеленчук и интегрални житарки, додека се ограничува внесот на преработена храна и црвено месо.
Разликата е едноставна: појадок со јајца, сувомесни производи или колбаси и многу заситени масти не е исто што и омлет со зеленчук. Иако јајцето е исто, целиот оброк има различен нутритивен состав.
Што друго помага за контрола на крвниот притисок?
Контролата на крвниот притисок не зависи од една намирница, туку од поширокиот начин на живот. Урамнотежената исхрана, редовната физичка активност и, кога е потребно, терапијата препишана од лекар се важни делови од грижата за кардиоваскуларното здравје.
Се препорачува почесто консумирање овошје, зеленчук и растителни извори на протеини, како и ограничување на преработената храна, црвеното месо и засладените газирани пијалаци.
Заклучокот на кардиологот е дека нема потреба автоматски да се откажете од јајцата ако се храните урамнотежено и ги консумирате умерено. Но, доколку имате хипертензија или покачен холестерол, промените во исхраната треба да ги усогласите со лекар, според вашата здравствена состојба.
