Астрономите идентификуваа нов кандидат за џуџеста планета во далечните региони на Сончевиот систем, благодарение на набљудувањата од опсерваторијата „Вера К. Рубин“. Небесното тело, означено како 2026 ED138, кружи длабоко во Кујперовиот појас на просечно растојание слично на Плутон. Ова е прво вакво капитално откритие за новиот телескоп, кој ветува темелно редефинирање на нашата слика за темните граници на планетарниот систем.
Астрофизичарот Метју Холман од Центарот за астрофизика Харвард-Смитсонијан го забележал објектот на 13 октомври 2026 година, анализирајќи ги податоците со специјализиран софтвер што го развил заедно со колегата Кевин Нејпир. Телескопот „Вера К. Рубин“, опремен со најголемата дигитална астрономска камера од 3,2 гигапиксели, регистрирал 30 детекции на објектот во текот на 20 ноќи меѓу март и јули 2026 година.
„Првата реакција ми беше возбудено неверување. Ваквите објекти се многу ретки, па веднаш почнав да проверувам дали јас или програмата направивме грешка“, изјави Холман.
По првичната детекција, истражувачите ги пребарале постарите астрономски бази. Докази за постоењето на 2026 ED138 биле пронајдени на архивски снимки од Камерата за темна енергија (DECam) уште од февруари 2016 година, како и во набљудувањата од 2017, 2018, 2019 и 2023 година. Цела деценија ова тело се наоѓало на снимките без да биде препознаено.
Архивските податоци овозможија прецизен пресмет на траекторијата. Според податоците од Центарот за мали планети, на 2026 ED138 му се потребни приближно 281 година за една орбита околу Сонцето. Во перихел се приближува на 36,86 астрономски единици, додека во афел се оддалечува на 49,04 астрономски единици. Просечната оддалеченост изнесува околу 42,95 астрономски единици.
Причината зошто ова масивно тело останало незабележано лежи во неговата орбитална рамнина. Орбитата му е накривена за 24,5 степени во однос на еклиптиката на Сончевиот систем. Дополнително, неговата позиција се поклопувала со исклучително густ ѕвезден сегмент од Млечниот Пат, каде сјајот на заднинските ѕвезди создава визуелна бариера за стандардните телескопи.
Пречникот на објектот се проценува меѓу 600 и 1.500 километри, во зависност од рефлексивноста на неговата ледена површина. Со овие димензии, телото има доволна маса сопствената гравитација да го офрми во сферична форма, што е клучен услов за добивање статус на џуџеста планета, рамо до рамо со Макемаке и Хаумеа.
Ова откритие доаѓа на самиот почеток од десетгодишната мисија на опсерваторијата „Рубин“, сместена во Чиле.
Инструментот ќе продолжи систематично да го мапира јужното небо, барајќи гравитациски одговори и за хипотетичката Деветта планета на самите рабови од нашата хелиосфера.
