Алтернатива за Германија (АфД) оствари историски резултат на покраинските избори во источногерманската Саксонија-Анхалт, освојувајќи околу 44 отсто од гласовите според првите излезни анкети на АРД и ЦДФ. Конзервативната ЦДУ остана далеку зад неа со 18,5 отсто, додека резултатот отвори сериозна политичка неизвесност: АфД е најсилна партија, но нема доволно мандати за самостојно да формира влада.
АфД ја освои трката, но не и апсолутното мнозинство
Според првите проекции врз основа на делумно преброени гласови, АфД освојува 39 мандати, додека за апсолутно мнозинство во покраинскиот парламент во Магдебург се потребни 42. Тоа значи дека, и покрај убедливата победа, партијата предводена од Улрих Зигмунд не може сама да ја преземе власта.
Дополнителен проблем за АфД е тоа што ЦДУ, Левицата, СПД и Зелените ја отфрлија можноста за коалиција со оваа партија. Според проекциите, и Сојузот на Сара Вагенкнехт (БСВ) не е подготвен за соработка.
Пробив од 44 отсто и историски пресврт
Резултатот е особено значаен бидејќи АфД досега не учествувала во владејачка коалиција ниту во една од 16-те германски покраини, ниту на федерално ниво. Останатите етаблирани партии ја одржуваат политиката позната како „заштитен ѕид“ („Brandmauer“) – одбивање соработка со АфД.
Зигмунд, кој беше главен кандидат на партијата, по објавувањето на резултатите изјави:
„Испишавме историја во оваа земја.“
Тој порача дека резултатот е „многу јасна политичка порака“ и дека на Германија ѝ е потребна „коренита политичка промена“.
Кој ќе ја состави новата влада?
Иако АфД е убедливо најсилна, прашањето кој ќе ја преземе покраинската влада останува отворено. Политичкиот аналитичар Карл-Рудолф Корте оцени дека никој нема автоматски мандат за формирање влада и дека премиерот на покраината на крајот ќе биде оној што ќе успее да обезбеди парламентарно мнозинство преку постизборните преговори.
Теоретски, можноста за разговори останува отворена со сите партии, но досегашните изјави на останатите политички сили покажуваат дека формирањето влада со учество на АфД ќе биде исклучително тешко.
ЦДУ претрпе тежок удар
Најголемиот губитник меѓу традиционалните партии е ЦДУ, која според излезните анкети освои само 18,5 отсто. Генералната секретарка на партијата Франциска Хоперман повторно категорично ја отфрли можноста за соработка со АфД.
„Не соработуваме со екстремисти, а особено не со десни екстремисти“, порача таа во настап за АРД.
Од ЦДУ објаснуваат дека соработка со партија која, според нив, се залага за излез од еврозоната, одржува блиски врски со Русија и ги напаѓа државните институции, не доаѓа предвид.
Левицата: ЦДУ е дел од причината за успехот на АфД
Резултатот предизвика шок и во таборот на германската левица. Лидерката на Левицата во Саксонија-Анхалт, Ева фон Ангерн, порача дека нејзината партија би можела да ја поддржи ЦДУ само доколку дојде до промена на политичкиот курс. Таа ја обвини ЦДУ дека придонела за растот на АфД со преземањето теми од нејзината политичка агенда.
Според неа, кога ЦДУ ги презема темите на АфД, „тогаш гласачите гласаат за оригиналот“.
АфД сè уште нема партнер за власт
Лидерката на АфД, Алис Вајдел, резултатот го нарече „историски изборен успех“ и оцени дека партијата има „јасен мандат за формирање влада“. „Ние сме демократи, не подигнуваме заштитни ѕидови“, порача Вајдел, додавајќи дека АфД е подготвена да разговара со сите партии. И Зигмунд сигнализираше дека партијата не ја исклучува можноста за постизборни разговори.
Но, засега, ниту една од партиите што би можеле да обезбедат парламентарно мнозинство не покажува подготвеност да влезе во коалиција со АфД.
Изборите во Саксонија-Анхалт бележат и значително повисока излезност. На гласањето излегле околу 80 отсто од избирачите, наспроти 60,3 отсто пред пет години. Високата излезност дополнително ја зголемува политичката тежина на резултатот и покажува дека изборите мобилизирале голем дел од гласачкото тело.
БСВ може да биде клучен фактор
Посебно внимание се посветува на БСВ, кој според првичните резултати се движи околу изборниот праг од 5 отсто. Токму неговото влегување или невлегување во парламентот може да влијае врз распоредот на мандатите и комбинациите за формирање влада.
Изборниот експерт на АРД, Јорг Шененборн, предупреди дека и мали промени во проекциите можат да го променат односот на силите.
Резултат што ја надминува Саксонија-Анхалт
Изборите во оваа источногерманска покраина имаат значење и надвор од нејзините граници. Со резултат од околу 44 отсто, АфД покажа дека повеќе не е само протестна партија на политичкиот раб, туку сила способна да освои речиси половина од гласовите во една германска покраина.
Доколку партијата успее да го претвори изборниот успех во учество во покраинската власт, тоа би претставувало пресврт во германската повоена политика.
Засега, сепак, АфД ја освои изборната трка, но не и клучното мнозинство што ѝ е потребно за самостојно владеење. Токму постизборните преговори ќе покажат дали историскиот резултат ќе остане само изборна победа или ќе се претвори во прв влез на АфД во покраинска влада.
