Најновите PISA резултати за 2025 година донесоа силен удар за образовните системи во Западна Европа. Франција, Германија и Холандија забележаа најниски резултати во историјата на ова тестирање, додека некогашниот глобален лидер Финска забележа дополнителен пад. Истражувањето, кое ја оценува способноста на 15-годишниците да ги применат училишните знаења по читање, математика и природни науки во реалниот живот, покажува дека речиси секој трет ученик во овие земји нема основни функционални вештини.

Експертите посочуваат дека иако пандемијата го забрза овој негативен тренд, корените на проблемот се значително подлабоки. Меѓу главните причини се истакнуваат недостигот на наставен кадар, честите и недоволно осмислени реформи, како и зголемената социјална нееднаквост. Дополнително, прекумерната употреба на паметни телефони и социјални мрежи драстично го намали вниманието кај младите, менувајќи го длабокото читање со површно прегледување содржини на екраните.

Во Германија, каде што врската меѓу социјалниот статус на семејството и училишниот успех е меѓу најизразените во Европа, секој петти ученик покажа недоволни способности во сите три тестирани области. Холандското Министерство за образование призна дека падот не е привремен постпериод од пандемијата, туку загрижувачки структурен проблем. Во меѓувреме, во Франција фокусот се става на честите смени на министри за образование и преоптовареноста на наставниците, кои се соочуваат со постојани промени во директивите без соодветна поддршка.

Образовните синдикати и аналитичари низ цела Европа бараат итни системски промени. Тие предупредуваат дека фокусот мора да се пренасочи од механички тестови кон враќање на читачките навики, поддршка на наставниците и создавање поинклузивни училишни средини кои нема да ги дестимулираат младите генерации.