Граѓаните на Исланд денес излегуваат на референдум на кој решаваат дали земјата треба да ги обнови преговорите за членство во Европската Унија.

Избирачките места се отворени од 9 до 22 часот по локално време. Исходот од референдумот ќе покаже дали Рејкјавик ќе се врати на патот кон ЕУ или перспективата за членство повторно ќе биде ставена на страна.

Победата на опцијата „да“ нема автоматски да значи членство на Исланд во Унијата. Таа ќе ѝ овозможи на владата да ги обнови пристапните преговори, а евентуалниот договор со Брисел би бил ставен на уште еден референдум.

Од финансиската криза до повлекувањето на кандидатурата

Исланд поднесе барање за членство во ЕУ во 2009 година, по тешката финансиска криза што ја погоди земјата. Преговорите беа суспендирани во 2013 година, по доаѓањето на евроскептична влада, а две години подоцна земјата формално ја повлече кандидатурата.

Коалицијата наклонета кон ЕУ, која победи на изборите во 2024 година, вети дека граѓаните ќе добијат можност да одлучат дали преговорите треба да продолжат.

Референдумот има советодавен карактер, но јасна победа на опцијата „да“ би создала силен политички притисок врз владата да го обнови процесот.

Речиси изедначена трка

Последните анкети не даваат сигурен одговор за исходот. Истражувањето на компанијата „Маскина“, спроведено од 21 до 25 август, покажа дека 51,3 отсто од испитаниците го поддржуваат обновувањето на преговорите, додека 48,7 отсто се против.

Поновата анкета на „Галуп“ покажа мала предност на опцијата „не“, но разликата е во рамките на статистичката грешка.

Интересот за гласањето е голем. До средата предвреме гласале повеќе од 40.000 луѓе, што претставува речиси 15 отсто од избирачкото тело.

Мал остров, големо прашање за Европа

Исланд има нешто помалку од 400.000 жители. Доколку еден ден стане членка, би била најмалата држава во ЕУ според бројот на населението, преземајќи го тоа место од Малта.

Гласањето има пошироко политичко значење за Унијата. Десет години по британскиот референдум за Брегзит, позитивниот исход би покажал дека членството во ЕУ сè уште има привлечност и за богатите нордиски земји. Развојот внимателно го следи и Норвешка, која исто така е надвор од Унијата.

Првите резултати од референдумот се очекуваат во раните утрински часови в недела.