Европската Унија летово мора да ги полни складиштата за гас, но ако азиската побарувачка порасне, цените на течниот природен гас повторно може да тргнат нагоре.

Европа се соочува со сè посилна конкуренција од Азија за ограничените количини течен природен гас, во период кога европските резерви се пониски, а летната побарувачка расте. Аналитичари и европски претставници предупредуваат дека Европската Унија може да се најде во понеповолна позиција ако Кина, Јужна Кореја, Виетнам и други азиски купувачи повторно почнат поагресивно да купуваат гас на спот-пазарот.

Проблемот доаѓа во момент кога земјите од ЕУ треба да ги полнат складиштата пред зимата. Според европските правила, складиштата треба да достигнат најмалку 80 проценти од капацитетот до декември, но високите летни цени го отежнуваат вообичаениот модел на купување гас во лето, кога цените обично се пониски.

Летото веќе не е евтин период за купување гас

Во нормални услови, трговците со енергенси купуваат гас во лето, го складираат, а потоа го продаваат во зима, кога побарувачката и цените се повисоки. Оваа година тој модел е нарушен, бидејќи цените остануваат високи и во летниот период, а европските складишта се под петгодишниот просек.

Европскиот енергетски регулатор ACER предупреди дека полнењето на складиштата оваа година ќе биде поскапо и потешко во услови на конкурентен глобален пазар за течен природен гас. Според проценките на регулаторот, нарушувањата на Блискиот Исток и ограничената достапност на течен природен гас може да ја зголемат изложеноста на Европа на нови ценовни шокови.

Дополнителен ризик е тоа што Европа сè повеќе зависи од течен природен гас. По намалувањето на зависноста од рускиот гас преку цевководи, европските земји почнаа повеќе да се потпираат на испораки преку бродови, особено од САД и други снабдувачи. Тоа ја прави Европа поизложена на глобалната конкуренција за истите товари гас.

Азија може да ја засили трката

Состојбата може дополнително да се влоши ако високите температури во Азија ја зголемат употребата на клима-уреди, а со тоа и побарувачката за електрична енергија и гас. Земји како Кина, Јужна Кореја, Тајланд и Виетнам главно имаат долгорочни договори, но кога побарувачката ќе порасне или резервите ќе се намалат, тие почнуваат да купуваат и на спот-пазарот.

Токму таму Европа може да се најде во директна конкуренција со азиските економии. На спот-пазарот цените се формираат речиси дневно, а кога повеќе купувачи се борат за ограничени количини, цените брзо растат.

Ако азиската побарувачка се совпадне со панично европско купување кон крајот на летото, можно е да се создаде нова борба за испораки. Во такво сценарио, Европа би морала да понуди повисока цена за да ги обезбеди потребните количини и да ги исполни целите за складирање.

Европа има пазар, Кина има државна координација

Еден од најголемите проблеми за Европската Унија е начинот на кој функционира нејзиниот енергетски пазар. За разлика од поцентрализираните економии, како Кина, европските увозници работат во 27 различни држави, со различни приоритети, договори и деловни стратегии.

По руската инвазија врз Украина, ЕУ се обиде да воспостави механизам за заедничка набавка на енергенси, познат како AggregateEU. Идејата беше приватните компании да можат заеднички да преговараат за подобри услови за гас. Но платформата не стана главен инструмент за купување гас, а големите компании претежно продолжија да настапуваат самостојно.

Тоа значи дека Европа може да координира и да охрабрува, но тешко може да дејствува како еден купувач. Во криза, земјите со посилен државен надзор врз енергетските компании можат побрзо да донесат одлуки и да ја насочат куповната стратегија.

Кина е клучниот играч

Иако повеќе азиски земји може да ја зголемат побарувачката за течен природен гас, Кина останува клучниот фактор. Како еден од најголемите светски увозници на енергија, нејзиното враќање на пазарот може брзо да ја промени рамнотежата.

Во претходните месеци Кина го намали увозот и користеше дел од своите резерви, што делуваше како стабилизирачки фактор за глобалниот пазар. Но ако кинеските резерви продолжат да се намалуваат и Пекинг повторно почне да купува поголеми количини, притисокот врз цените може да се зголеми.

За Европа тоа е чувствителен момент. Полнењето на складиштата не е само техничко прашање, туку подготовка за зимата, кога гасот повторно станува клучен за греење, индустрија и производство на електрична енергија.

Повисоки цени и неизвесна зима

Аналитичарите не очекуваат повторување на екстремните ценовни нивоа од 2022 година, но предупредуваат дека пазарот може да остане напнат. Ако Европа не успее навреме да обезбеди доволно течен природен гас, може да се соочи со повисоки цени на гасот и електричната енергија во наредните месеци.

Особено важен фактор е достапноста на испораките од Катар и Персискиот Залив. ACER предупреди дека нарушувањата во тој регион може значително да го намалат глобалниот извоз на течен природен гас и да ја зголемат европската побарувачка на спот-пазарот.

Во исто време, дел од анализите предупредуваат дека зголемената зависност од течен природен гас носи нови ризици за Европа. Наместо една голема зависност, од рускиот гас, континентот сега се соочува со изложеност на глобален пазар на кој цените зависат од конкуренцијата со Азија, геополитичките кризи и достапноста на бродски испораки.

Затоа враќањето на Кина во трката за гас не е далечна азиска приказна, туку директен европски проблем. Ако Пекинг повторно почне силно да купува, Европа ќе мора да плати повеќе, да координира подобро или да ризикува да влезе во зимата со послаба енергетска сигурност.