Европската Унија го отвори патот за користење на 6,6 милијарди евра од Европскиот инструмент за мир, фонд преку кој земјите членки се надоместуваат за воената помош што ја испорачуваат на Украина.

Одблокирањето следи по промената на ставот на Унгарија, која со месеци го блокираше користењето на овие средства. Високата претставничка на ЕУ за надворешна политика, Каја Калас, изјави дека Унијата „се движи кон одблокирање“ на парите и дека министрите за одбрана разговараат како тие да се искористат.

Но, веднаш по отворањето на процесот се појави спор меѓу земјите членки. Германија смета дека сите неискористени средства треба да продолжат да се насочуваат кон поддршка за Украина, додека Полска бара надомест за оружјето што веќе го испорачала.

Полскиот заменик-министер за одбрана Цезари Томчик изјави дека Варшава очекува целосен поврат од околу 450 милиони евра за оружјето испратено во Украина преку Европскиот инструмент за мир. Тој порача дека Полска ќе се бори „за секое евро“.

Каја Калас предложила компромис: делумен поврат од 10 проценти, финансирање на обуката на украинските војници и поддршка за заедничка набавка на оружје за Украина. Полска го одбила таквиот план, тврдејќи дека правилата се менуваат „среде игра“.

Од германска страна, ставот е дека Европскиот инструмент за мир е создаден како механизам на солидарност и дека средствата треба да останат насочени кон украинската одбрана. Берлин годинава планира значителна воена поддршка за Украина и инсистира фондот да не се претвори во механизам за враќање пари во националните буџети.

Спорот ја покажува тензијата меѓу две логики во европската поддршка за Киев. Едната е да се надоместат земјите што први испратија оружје, како Полска и Словачка. Другата е секое достапно евро да се насочи кон нови набавки, обука и директна воена помош за Украина.

Европскиот инструмент за мир првично беше замислен токму како фонд преку кој државите членки добиваат делумен надомест за испорачаното оружје. Но, со продолжувањето на војната и растечките потреби на Киев, сè погласни се барањата средствата да се користат за нова, заеднички координирана поддршка.

Министрите за одбрана на ЕУ ќе треба да најдат договор за тоа како ќе се распределат одблокираните 6,6 милијарди евра. Додека Украина бара брза и предвидлива воена помош, дел од земјите членки инсистираат да не останат без компензација за помошта што веќе ја испратиле.