Меѓународна агенција за атомска енергија (МААЕ) соопшти дека дрон оштетил опрема за метеоролошко следење во нуклеарната електрана Запорожска нуклеарна електрана, лоцирана во југоисточна Украина. Според агенцијата, оштетената опрема повеќе не е во функција, што дополнително ја усложнува безбедносната ситуација околу најголемата нуклеарна централа во Европа.
Централа на линијата на фронтот
Електраната со шест реактори е под контрола на руските сили од почетокот на инвазијата во 2022 година. Оттогаш, Русија и Украина меѓусебно се обвинуваат за напади кои би можеле да ја загрозат нејзината безбедност. Тим експерти на МААЕ го посетил лабораторискиот објект за надворешна радијациска контрола (ERCL), каде што било утврдено оштетувањето на системите за следење на временските услови – клучни за проценка на потенцијално ширење на радијација.
Генералниот директор на МААЕ, Рафаел Гроси, повторно апелираше за „максимална воена воздржаност“ во близина на нуклеарните објекти.
Според него, секоја воена активност околу вакви капацитети носи сериозен ризик од инцидент со потенцијално регионални, па и глобални последици.
Централата не произведува струја, ризиците остануваат
Запорожската нуклеарна електрана во моментов не произведува електрична енергија, но останува чувствителна поради потребата од постојано ладење на нуклеарното гориво. Еден од клучните далекуводи, неопходен за системите за ладење, е во дефект од крајот на март. МААЕ се обидува да посредува за локален прекин на огнот со цел да се овозможат поправки.
Случајот со Запорожје уште еднаш ја потенцира опасноста од водење воени операции во близина на нуклеарни објекти. Иако засега нема директно истекување на радијација, постепеното оштетување на инфраструктурата го зголемува ризикот од несреќа. Континуираното присуство на МААЕ е обид да се одржи минимум контрола, но реалноста е дека централата функционира во услови кои се далеку од безбедносните стандарди. Во таков контекст, дури и помал инцидент може да прерасне во сериозна криза со меѓународни последици.
