Европа се приближува кон нов начин на плаќање. Дигиталното евро, кое би можело да се користи преку мобилен телефон или картичка, без потреба од физички банкноти, влегува во нова фаза на подготовка. Европската централна банка (ЕЦБ) на 30 октомври ги објави избраните технолошки партнери што ќе ја обезбедуваат комуникациската инфраструктура за идниот систем.

Според плановите, првото издавање на дигиталното евро би можело да се случи во 2029 година, доколку навреме биде усвоена потребната европска регулатива и ЕЦБ донесе конечна одлука.

Но, што всушност ќе значи тоа за граѓаните? Дали ќе треба да ги заменат своите пари и што ќе се случи со готовината?

Еврото добива дигитална верзија

За разлика од парите што граѓаните денес ги чуваат на банкарски сметки, дигиталното евро би било електронска форма на пари издадени од централната банка.

Тоа нема да биде нова криптовалута, ниту средство чија вредност се менува според побарувачката на пазарот. Едно дигитално евро ќе има иста номинална вредност како едно обично евро.

Граѓаните би можеле да го користат за плаќање во продавници, купување преку интернет или испраќање пари на други лица.

Една од предвидените можности е плаќањето и без интернет-конекција, преку претходно подготвени дигитални средства на соодветен уред.

ЕЦБ нагласува дека целта не е укинување на готовината, туку создавање дополнителен начин за плаќање. Банкнотите и монетите треба да останат во употреба, а граѓаните сами да избираат како ќе плаќаат.

Избрани се компаниите што ќе го поврзуваат системот

Во најновата фаза од проектот, ЕЦБ потпиша договори со две групи технолошки компании.

Првата ја сочинуваат италијанската „Некси пејментс“ и германската „Дојче телеком бизнис солушнс“.

Втората ја сочинуваат шпанските „Телефоника де Еспања“, „Телефоника глобал солушнс“ и „Индра солусионес“.

Нивната задача ќе биде да обезбедат комуникациска поврзаност меѓу банките, давателите на платежни услуги, националните централни банки и централната платформа за дигиталното евро.

Првиот договор стапил во сила на 28 септември 2026 година, а вториот треба да започне во мај 2027 година.

Двете групи треба да бидат технички подготвени од 2029 година да обезбедуваат услуги за евентуално издавање на дигиталното евро.

Првите плаќања во 2027 година

Европската централна банка планира пилот-проект што ќе започне во втората половина на 2027 година и ќе трае една година.

За тестирањето веќе се избрани 36 даватели на платежни услуги од еврозоната, меѓу кои има банки и други финансиски компании.

Во рамките на пилот-проектот ќе се испробуваат плаќања во реални ситуации, вклучително и купување во продавници и префрлање средства меѓу корисници.

Сепак, тестирањето нема да значи дека дигиталното евро веќе е достапно за сите граѓани.

Конечната одлука за неговото воведување ќе зависи од европското законодавство и проценката на ЕЦБ.

А што ќе значи за Македонија?

Иако Македонија не е дел од еврозоната, развојот на дигиталното евро е значаен и за домашниот финансиски сектор, поради економската и платежната поврзаност со Европската Унија.

Сепак, евентуалното воведување на дигиталното евро во еврозоната нема автоматски да значи дека истовремено ќе биде достапно и за сите граѓани во Македонија.

Условите за користење надвор од еврозоната ќе зависат од идната европска регулатива и од можните договори со други држави.

Она што засега е извесно е дека Европа веќе ја гради инфраструктурата за новата форма на јавни пари.

Прашањето повеќе не е само како ќе изгледаат плаќањата во иднина, туку и кога дигиталното евро ќе стане дел од секојдневието на граѓаните.