Луѓето што активно зборуваат четири или повеќе јазици имаат мозок кој според функционалните параметри е дури 13 години помлад од нивната вистинска хронолошка возраст, покажува најновото меѓународно истражување објавено во август 2026 година. Невронаучниците користеа вештачка интелигенција за да ја измерат биолошката возраст на мозокот, потврдувајќи дека повеќејазичноста директно го забавува структурното стареење на нервниот систем.
Истражувачкиот тим анализираше снимки од магнетна резонанца и податоци за мозочната активност кај повеќе од 1.000 испитаници. Преку напреден алгоритам наречен „мозочен часовник“, научниците ја споредија реалната возраст на учесниците со физичката состојба на нивното мозочно ткиво.
Резултатите беа категорични. Кај монолингвалните лица, биолошката возраст на мозокот најчесто се совпаѓаше со датумот во личната карта. Кај луѓето што зборуваат два јазика, мозокот покажа знаци на подмладување од неколку години, додека кај полиглотите со четири или повеќе јазици разликата достигна цели 13 години. Менталниот напор потребен за постојано менување на јазичните кодови создава погуста мрежа на синапси.
Заштитниот ефект не доаѓа од пасивното познавање на граматиката, туку од секојдневната ментална гимнастика. Кога повеќејазично лице разговара, неговиот мозок истовремено ги активира сите јазични системи и мора свесно да го потисне оној што не се користи во моментот.
Овој постојан процес го тренира фронталниот кортекс, делот одговорен за одлучување, фокус и работна меморија. Невролозите објаснуваат дека тоа создава таканаречена когнитивна резерва. Дури и кога со текот на годините ќе се појават првите физички оштетувања карактеристични за деменција или Алцхајмерова болест, мозокот на полиглотите наоѓа алтернативни нервни патишта и функционира без видливи симптоми многу подолго.
Студијата разбива уште еден чест мит, потврдувајќи дека придобивките не се резервирани само за оние што пораснале во двојазични семејства. Луѓето што научиле нов јазик во зрелите години или по пензионирањето исто така покажаа мерливо забавување на мозочното стареење.
Невронаучниците посочуваат дека учењето јазик во подоцнежната животна фаза претставува еден од најкомплексните тренинзи за мозокот. За разлика од решавањето крстозбори или играњето шах, јазикот комбинира меморија, слушна обработка, социјална интеракција и моторна контрола на говорот.
