Секој месец плаќате за одржување на зградата, но ходниците со недели не се чистат, влезната врата е оштетена, а сијалиците на скалите никој не ги заменува. Каде завршуваат парите што редовно ги уплаќаат станарите и што навистина треба да добијат за нив?

Ова прашање не е само прашање на хигиена, туку и на управување со заедничките средства на сопствениците на становите.

Во Македонија, обврските на управителите и сопствениците се уредени со Законот за домување и со подзаконските прописи. Тие предвидуваат одржување на заедничките делови на зградата, планирање на работите и финансиско известување.

Меѓутоа, дали чистењето е вклучено во месечната сметка, колку често треба да се извршува и кој е задолжен за тоа, зависи и од конкретниот договор и планот за одржување.

Што всушност плаќаат станарите?

Во македонските станбени згради, тековното одржување опфаќа работи потребни за непречено користење на заедничките простории, инсталациите и уредите.

Тоа подразбира поправки од помал обем, како замена на сијалици, приклучоци, делови од заедничките инсталации и други интервенции потребни за функционалноста на зградата.

Покрај тоа, во рамките на договореното одржување можат да се организираат чистење на влезот, скалите и ходниците, одржување на лифтот и други услуги што ги користат сите станари.

Но, тука е важна разликата: не секоја ставка автоматски е вклучена во секоја месечна сметка.

Во една зграда чистењето може да биде дел од пакетот на управителот, а во друга да се плаќа одделно на фирма за хигиена.

Затоа сопствениците треба да знаат што е договорено, кој ја врши услугата и колку пари се издвојуваат за неа.

Управителот не е задолжен само да ги собира парите

Според Законот за домување, управителот има обврска да се грижи за редовното одржување и функционирање на заедничките делови на зградата.

Тој треба да подготви план за одржување, да ја организира неговата реализација, да ги пресметува трошоците и да ги распределува меѓу сопствениците.

Неговите обврски вклучуваат и информирање на сопствениците за работењето, доставување месечни и годишни пресметки и подготвување годишен извештај.

Тоа значи дека станарите не мора да се задоволат со усно објаснување дека парите се потрошени за потребите на зградата.

Тие можат да побараат конкретна пресметка и објаснување за извршените работи.

Плаќате чистење, а никој не доаѓа?

Доколку чистењето е дел од договорените услуги, а ходниците постојано остануваат валкани, првиот чекор е да се провери што точно предвидува договорот.

Дали фирмата треба да го чисти влезот еднаш, двапати или повеќе пати неделно? Дали во услугата се вклучени лифтот, прозорците, скалиштето и подрумските простории?

Без јасно утврдени обврски, станарите тешко можат да проверат дали го добиваат она што го платиле.

Затоа е важно во договорот со фирмата за хигиена да бидат наведени зачестеноста на чистењето, опфатот на услугите, цената и начинот на контрола.

Ако обврските не се исполнуваат, сопствениците можат да побараат од управителот да реагира кон изведувачот или да предложи промена на начинот на одржување.

Каде завршуваат парите од месечните уплати?

Една од најважните обврски на управителот е финансиското известување.

Законот предвидува доставување пресметки и годишен извештај за управувањето со зградата, а посебен правилник ја уредува содржината на деталниот финансиски извештај.

Сопствениците затоа треба да бараат информации за вкупно собраните средства, направените плаќања, договорените услуги и расположливите средства за одржување.

Особено е важно да се прави разлика меѓу редовните трошоци и средствата што се собираат за поголеми поправки преку резервниот фонд.

Парите наменети за различни цели не треба да се третираат како една неразграничена сума.

Може ли да се смени управителот?

Доколку управителот не ги исполнува своите обврски, сопствениците не се должни бесконечно да ја трпат истата состојба.

Според информациите објавени од Регулаторната комисија за домување, кога управителот не ги исполнува договорните обврски или не постапува со внимание на добар домаќин, сопствениците на најмалку половина од посебните делови можат да го раскинат договорот со него, во согласност со законските услови.

Тоа значи дека управителската фирма не е недопирлива и дека сопствениците имаат можност да изберат друг начин на управување.

Сепак, постапката треба да се спроведе правилно, со соодветна одлука и документација.

Каде да се пожалат станарите?

Ако управителот не реагира на барањата, станарите можат да побараат постапување од надлежните инспекциски служби за домување, зависно од природата на проблемот.

Регулаторната комисија за домување води регистар на лиценцирани управители и регистар на договори, преку кои може да се провери статусот на фирмата што управува со зградата.

Најдобро е претходно да се обезбедат фотографии од проблемот, сметки за одржување, копија од договорот и писмени барања упатени до управителот.

Што да побарате уште на следниот состанок?

Ако влезот е валкан, лифтот не се одржува или никој не знае каде завршуваат парите, сопствениците можат да побараат да се разгледаат планот за одржување, финансискиот извештај и договорите со изведувачите.

Може да се побара и конкретен распоред за чистење, со назначени денови, обврски и начин на проверка.

Во спротивно, месечната сметка за одржување лесно станува трошок што сите го плаќаат, а никој не знае што точно добива за него.

Правото на уреден и функционален заеднички простор подразбира и право да се постави едноставно прашање: за што ги плаќаме парите и кој одговара ако услугата не е извршена?