Научниците идентификуваа пет подтипови на стеатотична болест на црниот дроб поврзана со метаболичка дисфункција (MASLD) преку анализа на податоци од илјадници пациенти, кои се разликуваат по своите карактеристики и ризици од подоцнежни здравствени компликации. Откритието би можело да помогне во попрецизна проценка на ризикот и прилагодување на третманот за секој пациент.
Стеатотичното заболување на црниот дроб поврзано со метаболичка дисфункција (MASLD), порано познато како неалкохолно масно заболување на црниот дроб, зафаќа околу 30 проценти од светската популација. Се карактеризира со акумулација на масни наслаги во црниот дроб, кои можеби првично не предизвикуваат оштетување или симптоми на болеста, но со текот на времето може да доведат до сериозни последици.
Можни компликации вклучуваат фиброза или формирање на лузни во црниот дроб, цироза, потешка форма на лузни што на крајот може да доведе до откажување на црниот дроб, како и кардиоваскуларни заболувања и дисфункција на бубрезите.
Во студија објавена во списанието „Nature Communications“, научниците предводени од тим од Американската клиника Мајо презентираа докази дека MASLD не треба да се гледа само како една болест, туку како состојба што опфаќа пет различни подтипови.
Таквата поделба би можела да овозможи попрецизна проценка на идните здравствени ризици и избор на соодветни терапевтски пристапи.
„Она што се појавува овде е начин систематски да се идентификуваат значајни подгрупи во рамките на комплексна болест“, рече Ерик Кли, биоинформатичар во клиниката Мајо.
„Ова ни помага да мапираме комплексна болест со таква прецизност што можеме да почнеме да го предвидуваме нејзиниот тек и да интервенираме пред да се случи најтешката штета“, објасни Кле.
Анализата на илјадници пациенти открива пет подтипови на болеста
За да ги утврдат подтиповите на MASLD, истражувачите анализирале медицински картони на 1.532 пациенти, а потоа ги провериле добиените групи на дополнителен примерок од 3.070 пациенти.
Тие користеле компјутерско моделирање за да откријат заеднички биолошки карактеристики што би можеле да се користат за класификација на пациентите во различни групи.
Анализата вклучуваше пол, индекс на телесна маса (ИТМ), крвни биомаркери поврзани со оштетување на црниот дроб и придружни здравствени состојби, вклучувајќи висок крвен притисок, дебелина и висок холестерол.
Истражувачите се обидоа да идентификуваат шеми што би можеле да останат незабележани ако сите пациенти се гледаат како една група.
„Кога клиничките и геномските податоци се анализираат заедно, на ова ниво, почнуваат да се појавуваат шеми на прогресија на болеста кои инаку би останале скриени“, вели Шулан Тиен, биоинформатичар во клиниката Мајо.
Таа истакна дека делењето на пациентите на подтипови отвора можност за насочување на терапијата кон биолошките механизми кои всушност ја предизвикуваат болеста.
„Откако ќе ги одвоите овие подтипови, можете да почнете да го прилагодувате третманот на биологијата што всушност ја движи болеста“, рече Тиен.
Анализата идентификуваше пет подтипови, означени како C1, C2, C3, C4 и C5. Потоа истражувачите ги следеа пациентите до десет години за да ја испитаат поврзаноста на овие групи со подоцнежни здравствени проблеми.
Различните подтипови носат различни здравствени ризици
Беше утврдено дека петте групи се разликуваат по своите карактеристики, но и по ризикот од одредени компликации.
Групата Ц1 сочинувала околу 30 проценти од учесниците во студијата. Таа се состоела од постари пациенти кои не биле дебели, а кај оваа група биле забележани релативно високи стапки на рак на црниот дроб и трансплантација на црн дроб.
Групата C5 сочинуваше околу девет проценти од вкупниот број учесници. Во оваа група, генетиката играше значајна улога и во ризикот од развој на MASLD и во ризикот од компликации поврзани со болеста.
Разлики во ризиците од срцеви заболувања, откажување на црниот дроб, рак и потреба од трансплантација на црн дроб беа забележани и кај другите групи.
Според истражувачите, овие наоди сугерираат дека класификацијата на пациентите по подтип би можела да помогне попрецизно да се прилагоди третманот на нивните потреби.
„Нашата студија дава важни сознанија за разновидноста на MASLD и укажува на можности за примена на персонализирани терапии“, се наведува во научниот труд.
Истражувачите додаваат дека класификацијата на пациентите во поуниформни подгрупи претставува можен пат кон персонализирана здравствена заштита.
Врската помеѓу депресијата и нарушувањата на спиењето бара понатамошно истражување.
Анализата на податоците, исто така, откри поврзаност на одредени подтипови на MASLD со состојби како што се депресија и апнеја при спиење, нарушување кое се карактеризира со прекини во дишењето за време на спиењето.
Истражувачите велат дека овие врски би можеле да бидат предмет на идни студии. Сепак, петте идентификувани подтипови сè уште треба подетално да се испитаат во поголеми и поразновидни групи пациенти. Авторите нагласуваат дека првичните резултати се охрабрувачки, но дека е потребна понатамошна верификација на наодите.
Еден од следните чекори би можел да биде да се испита како различните терапии влијаат врз здравствените исходи кај пациенти со различни подтипови на болеста.
Константинос Лазаридис, гастроентеролог во клиниката Мајо, рече дека истражувањето ја покажува важноста на поврзувањето на генетските податоци со деталните клинички информации.
„Кога ги поврзувате генетските податоци со детални клинички информации од големи популации, можете да почнете да ги редефинирате болестите на начин што директно влијае на грижата за пациентите“, рече Лазаридис.
