Хималајските глечери се топат со рекордно темпо и се приближуваат до опасна критична точка, покажува новиот извештај на меѓународните научни организации објавен овој септември. Документот предупредува на сериозен недостиг од мониторинг на планинскиот масив, само неколку недели по разорниот одрон на границата меѓу Непал и кинескиот регион Тибет, каде што покренатите поплави и лавини оставија зад себе повеќе од 1.400 загинати и илјадници исчезнати лица.
Новиот извештај на организацијата „Системик“ (Systemiq), изработен во соработка со Меѓународниот центар за интегриран планински развој (ICIMOD) и индискиот Национален институт за животна средина „Г.Б. Пант“, покажува драстично забрзување на деградацијата на хималајскиот мраз. Според презентираните податоци, глечерите на овој масив губат маса дури 65 проценти побрзо во споредба со претходната деценија.
Забрзаното топење директно ги полни природните акумулации на високите надморски височини. Со повлекувањето на мразот се формираат нови глацијални езера чии природни брани се составени од нестабилни купчиња камења, земја и преостанат мраз. Растот на температурите истовремено го поткопува и вечниот мраз (пермафрост), па карпестите падини губат цврстина и го зголемуваат ризикот од ланчани катастрофи што се спуштаат директно кон населените долини.
Еден од најалармантните заклучоци во анализата е фактот што регионот функционира речиси без научни податоци на терен. На територијата на масивите Хималаи и Каракорум се наоѓаат приближно 40.000 глечери. Од таа огромна бројка, долгорочно и систематски се набљудува само 21 глечер, додека некакви научни мерења воопшто се вршат на едвај неколку десетици локации.
Оваа слепа точка носи директна опасност за милиони луѓе кои живеат низ речните сливови во Јужна Азија. Кога нестабилна природна брана од глацијално езеро ќе попушти, водата и калта создаваат бури што бришат патна инфраструктура, мостови и цели населби за само неколку минути. Катастрофата од крајот на август покажа колку се непредвидливи овие процеси: по уривањето на глечерскиот блок загинаа над 1.400 луѓе, а околу 5.600 сè уште официјално се водат за исчезнати.
Научните институти апелираат владите во регионот итно да воспостават постојани метеоролошки и радарски станици на најризичните езера, бидејќи планинските заедници немаат системи за рано предупредување за да се евакуираат навреме.
