Слетувањето на „Que Sera Sera“ на Јужниот пол пред 70 години отвори нова научна ера

Седуммина Американци предводени од Џорџ Дуфек слетаа на ледената пустина со авион со скии и отворија пат за постојани научни истражувања
Фото: © Bruce Raymond, 1958, US Navy, USAP Photo Library

Историскиот авион „Que Sera Sera“ пред точно 70 години, на 31 октомври 1956 година, стана првото летало што се спушти на Јужниот пол. Американската морнаричка експедиција со транспортниот модел R4D-5L слета на рамната ледена висорамнина при сурови минус 50 степени Целзиусови. Со тој ризичен 49-минутен престој на мразот започна постојаното човечко и научно присуство на најнепристапната точка на Земјата, каде што денес научниците ги мерат глобалните климатски промени.

Кога авионот со скии го допре непознатиот снежен слој на Јужниот пол, екипажот не смееше да ги изгасне моторите. Температурата од 50 степени под нулата значеше моментална смрт за погонскиот систем.

Контраадмиралот Џорџ Дуфек и пилотот Гас Ширмахер поминаа неполни педесет минути на површината, подигнувајќи го знамето на САД и поставувајќи радарски рефлектори. Студот веднаш ги замрзна металните скии за цврстиот снег. За авионот да се одлепи од пистата, пилотите мораа да активираат 15 помошни ракети со цврсто гориво (JATO) закачени на трупот. Машината се вознесе во воздухот низ густ чад и снежен вител, упатувајќи се кон крајбрежната база на заливот Мекмердо.

Овој лет во рамките на операцијата „Deep Freeze“ не беше само воен подвиг. Тој ја докажа можноста за логистичко снабдување на најјужната точка на планетата по воздушен пат, што овозможи само неколку недели подоцна да започне изградбата на првата постојана истражувачка станица Амундсен-Скот.

Денес, токму од таа ледена висорамнина научните тимови ги читаат клучните податоци за дебелината на ледената покривка, глобалното затоплување и атмосферските промени. Овие мерења директно влијаат врз светските климатски модели од кои зависат и предвидувањата за сушите, поплавите и екстремните температурни бранови што во последните години редовно го погодуваат и регионот на Југоисточна Европа.


Оригиналниот авион „Que Sera Sera“ денес се чува во Националниот музеј за поморска авијација во Пенсакола, Флорида, како клучен артефакт од моментот кога Јужниот пол престана да биде недостижна празнина на географските карти.

е-Трн да боцка во твојот инбокс