Во Нови Сад денеска се одржа комеморативен собир по повод втората годишнина од уривањето на настрешницата на железничката станица, во кое загинаа 16 лица. Граѓани и студенти од различни делови на Србија се собраа пред станицата, каде што точно во 11:52 часот, во моментот кога се случи трагедијата на 1 ноември 2024 година, одржаа 16 минути молк.
По оддавањето почит следуваа настап на хор и обраќања од говорницата. На присутните им беше порачано дека смртта на 16 луѓе не смее да се третира само како несреќен случај и дека одговорните за уривањето на настрешницата мора да одговараат. Комеморацијата заврши околу 12:30 часот, по што беа положени венци.
Во уривањето загинаа 16 лица, меѓу нив и четири малолетници
При уривањето на настрешницата на 1 ноември 2024 година, на самото место загинаа 14 лица, а уште две подоцна им подлегнаа на тешките повреди. Меѓу жртвите имаше и четири деца. Животот го загубија Сара Фириќ, Валентина Фириќ и Ѓорѓе Фириќ од Ковиљ, Милица Адамовиќ, Сања Ќириќ Арбутина и Милева Карановиќ од Каќ, Немања Комар и Ѓуро Швоња од Степановиќево, како и Милош Милосављевиќ од Книќанин.
Загинаа и Стефан Хрка од Белград, Анѓела Руман од Стара Пазова, Горанка Раца од Нови Сад, Вукашин Раковиќ од Буковац и Васко Саздовски, државјанин на Северна Македонија од Свети Николе. Ања Радоњиќ од Параќин почина на 17 ноември 2024 година од последиците на тешките повреди, а Вукашин Црнчевиќ од Змајево на 21 март 2025 година. Тој беше 16-та жртва од уривањето на настрешницата. Теодора Мартинко го преживеа уривањето, но се здоби со тешки повреди.
Три големи поворки пристигнаа пред железничката станица
Собирот започна утрово околу 9:30 часот на три локации во Нови Сад – кај Медицинскиот факултет, во паркот Лиман и на приодот кон Варадинскиот мост. Околу 10 часот граѓаните тргнаа кон железничката станица. Трите поворки се споија кај пазарот Футошка и продолжија заедно по Булеварот на ослободувањето.
Според агенцијата Бета, на чело на поворката што тргнала од Медицинскиот факултет граѓаните носеле пет венци со имињата на загинатите. Зад нив се движело големо црно платно со натпис „11:52“ и бели гулаби. На повик на студентите, учесниците не носеа партиски обележја, знамиња или транспаренти. Поворките се движеа во тишина, бидејќи организаторите нагласија дека станува збор за комеморација, а не за политички протест.
Поради собирот беше запрен сообраќајот на повеќе градски улици. Редари беа распоредени и во близина на просториите на Српската напредна партија (СНС), како и на други државни институции.
Цвеќе, свеќи и срца со имињата на загинатите
Граѓаните почнаа да пристигнуваат пред станицата уште пред 11 часот. Како што јави новосадскиот портал „021“, покрај оградата што го блокира пристапот до местото на уривањето оставале цвеќе и плишани играчки и палеле свеќи. Беа поставени и големи срца со имињата на загинатите. Во 11:52 часот присутните замолкнаа 16 минути – по една минута за секоја жртва од трагедијата на 1 ноември 2024 година.
По молкот, хорот ја изведе песната „Цвета трешња у планини“, чиј автор е Душан Ковачевиќ, а која на пошироката публика ѝ е позната од филмот „Сабирни центар“. По оддавањето почит, од говорницата беше испратена силна порака. Говорниците потсетија дека во моментот на уривањето под настрешницата се наоѓале 17 лица, од кои 16 го загубија животот.
Тие порачаа дека загинатите веќе немале можност да одлучуваат за својата иднина и дека нивната смрт го променила целото српско општество.
Беше истакнато и дека зборот „трагедија“ не е доволен за да се опише она што се случило. Според пораката од говорницата, таквата формулација може да создаде впечаток дека станува збор за случајна несреќа и да го замагли прашањето за одговорноста. Говорниците го нарекоа уривањето на настрешницата убиство.
„Не замижавме, не премолчевме“, беше порачано од говорницата, пренесува Н1.
Професор: На жртвите им должиме да ги казниме одговорните
Новосадскиот професор Владимир Михиќ за Н1 изјави дека овогодишната комеморација изгледа поинаку од минатогодишната.
Тој објасни дека ланското одбележување на годишнината било обележано со протести, незадоволство и барања за одговорност. Оваа година, според неговата оцена, граѓаните се собрале во мирна и достоинствена поворка, по победата на студентската листа на предвремените парламентарни избори и политичките промени во Србија.
Михиќ смета дека српското општество сè уште им должи на жртвите и на нивните семејства, пред сè, казнување на лицата одговорни за трагедијата.
Почит на загинатите им беше оддадена и во други градови
Комеморативен собир се одржа и во Ниш, каде што граѓаните се собраа пред зградата на судот. Според извештајот на Н1, сообраќајот бил запрен на блиската крстосница, а на местото имало и сообраќајна полиција. Во Белград, патријархот на Српската православна црква Порфириј служеше помен за загинатите во Храмот „Свети Сава“.
Втората годишнина од трагедијата се одбележува во период кога во Србија веќе настапиле политички промени, но судските постапки за смртта на 16-те лица сè уште немаат судски епилог. Според Н1, се водат три одделни постапки пред различни обвинителства, но ниту една од нив сè уште не стигнала до почеток на судењето.
Во главната постапка во Нови Сад се обвинети 13 лица, меѓу кои и поранешниот министер за градежништво Горан Весиќ. Обвинението било потврдено во јули, но подготвителното рочиште сè уште не е закажано, бидејќи предметот се наоѓа во Врховниот суд на Србија. Во Белград се води и постапка против три лица поради сомневање за несовесно работење. Предметот е оптоварен со спорови околу надлежноста на обвинителствата, поради што обвинението повеќепати било укинувано.
Третата постапка ја води Обвинителството за организиран криминал, кое истражува можни финансиски злоупотреби поврзани со реконструкцијата на железничката станица. Меѓу осомничените се поранешните министри Горан Весиќ и Томислав Момировиќ, како и уште 12 лица. Уривањето на настрешницата на 1 ноември 2024 година предизвика бран студентски и граѓански протести што се проширија низ Србија. Две години подоцна, земјата помина низ големи политички промени, но судската одговорност за смртта на 16 луѓе сè уште не е утврдена.
