Парламентарните избори во Израел, одржани на 27 октомври, се одвиваа во услови на сложени меѓународни и внатрешнополитички околности. Главната битка се водеше меѓу блокот на владејачките десничарски партии, предводен од Ликуд на актуелниот премиер Бенјамин Нетанјаху, и опозициската коалиција околу Гади Ајзенкот, поранешен началник на Генералштабот на Израелските одбранбени сили и лидер на партијата Јашар.

Едно од централните прашања во кампањата беше политичката одговорност за нападот на Хамас од 7 октомври 2023 година. Ајзенкот бараше формирање независна државна комисија за истражување на настаните, наместо владино тело какво што планираше Нетанјаху.

Семејства на жртвите од нападот го формираа „Октомврискиот совет“, чии поддржувачи, заедно со членовите на Јашар, организираа голем протест во Тел Авив на 24 октомври. Според извештајот на „Еуроњуз Србија“, на собирот учествувале повеќе од 100.000 луѓе, кои барале промена на власта и се спротивставиле на политиките на актуелната десничарска влада.

Анкетите покажуваа промени во расположението на гласачите

Во текот на годината, истражувањата на јавното мислење покажувале промени во поддршката за политичките партии и нивните лидери.

На почетокот на војната со Иран, весникот „Џерусалем пост“ објави анкета според која поддршката за Нетанјаху и неговиот кабинет не бележела раст, иако тој и понатаму останувал меѓу најсилните политички лидери во земјата.

Истражувањата спроведени во средината на годината укажувале на растечка поддршка за Ајзенкот како потенцијален премиер. Претходно, во опозициските кругови, како можна алтернатива на Нетанјаху се споменуваше и Нафтали Бенет, поранешен премиер, кој на изборите настапуваше во коалицијата „Заедно“ со Јаир Лапид и неговата партија Јеш Атид („Има иднина“).

Дополнителни реакции предизвика извештајот на весникот „Хаарец“ од 8 септември, во кој се тврдеше дека претседателот на Обединетите Арапски Емирати, Мохамед бин Зајед, го предупредил Нетанјаху за можноста од напад на Хамас на 7 октомври 2023 година, но дека израелскиот премиер наводно не реагирал на предупредувањето.

По објавувањето на овие информации, весникот „Маарив“ објави истражување според кое опозицијата би можела да освои 61 пратеничко место, доволно за мнозинство во Кнесетот. Сепак, подоцнежните анкети во септември и октомври покажувале помала разлика меѓу двата блока.

Спорот околу Иран и безбедносните служби

Неделата пред изборите беше обележана и со медиумски извештаи дека Нетанјаху инсистирал на нови напади врз Иран. Телевизискиот канал 13 објави дека ова прашање предизвикало несогласувања меѓу премиерот и началникот на Генералштабот на Израелските одбранбени сили, Ејал Замир.

Според истите извештаи, несогласувања имало и во Мосад. Шефот на агенцијата, Роман Гофман, наводно ги поддржувал нападите, додека други претставници се противеле. Кабинетот на Нетанјаху ги демантирал информациите за судир со воениот врв.

Во пресрет на изборите, медиумите известуваа и за израелска воена операција во Хеброн, на Западниот Брег. Според објавените информации, градот бил блокиран со метални порти, а биле преземени мерки и во објекти на цивилните институции и во близина на џамијата Ибрахими.

Во дел од медиумските извештаи се тврдеше дека Замир не ги одобрил сите преземени мерки и дека евентуалното формирање нова влада од страна на Нетанјаху би можело да влијае врз неговата позиција. Овие информации беа дел од пошироките политички дебати за односите меѓу премиерот и безбедносниот апарат.

Рекордна излезност на изборите

Според објавените податоци, излезноста на изборите достигнала 77,7 отсто, што претставува зголемување од 7,1 процентен поен во однос на изборите во 2022 година.

Во кампањата Ајзенкот се обидуваше да ги убеди гласачите дека станува збор за пресуден изборен момент за иднината на Израел, повикувајќи на промена на власта и на поголема одговорност за безбедносните пропусти.

Првичните резултати не даваат јасен победник

Првичните резултати покажуваа тесна трка меѓу двата блока. По обработката на околу половина од гласовите, Ликуд остануваше најголемата поединечна партија во Израел, со приближно 27 пратенички места.

Со коалициските партнери, блокот на Нетанјаху се движеше околу 55 места во Кнесетот, кој има вкупно 120 пратеници. Во оваа група се вбројуваат Шас со седум до осум места, Оцма Јехудит со околу шест, Верскиот ционизам со околу шест и Обединетиот јудаизам на Тората со околу шест пратеници. Тоа не е доволно за самостојно формирање влада, за која е потребна поддршка од најмалку 61 пратеник.

Партијата Јашар на Ајзенкот освоила околу 21 место, но поширокиот опозициски блок се движел околу 49 до 50 пратеници. Коалицијата „Заедно“ имала околу 12 места, Израел Бејтену околу седум, а Демократите околу девет.

Во распределбата на местата значајна улога имаат и арапските партии: Заедничката листа со околу десет места и партијата Раам со седум до осум пратеници. Првичните резултати предизвикаа славење во се