Иран ги отфрли плановите, поддржани од Обединетите нации, за масовна евакуација и организирано движење на бродови низ Ормутскиот Теснец, што повторно ги зголеми стравувањата за безбедноста на една од најважните светски поморски рути, објави „Гардијан“.

Предлогот, зад кој застана и Оман, требаше да биде првата фаза од поширока иницијатива за нов модел на управување со Ормутскиот Теснец. Планот предвидуваше доброволни надоместоци за користење на пловниот пат, според моделот што веќе функционира во теснеците Малака и Сингапур.

Различни ставови на Иран и Оман

Одбивањето на Техеран покажува дека Иран и Оман имаат различни визии за идното управување со теснецот, иако претходно водеа консултации за усогласување на предлозите. Воедно, иранската одлука претставува удар и за дипломатските напори на Саудиска Арабија, која се обидува да организира конференција за нормализација на односите меѓу земјите од Заливот и Иран како дел од нов пакт за ненапаѓање.

По неодамнешниот меморандум за разбирање меѓу Иран и САД, поморскиот сообраќај низ Ормутскиот Теснец постепено се зголемуваше. Како дел од договорот, Иран се обврза најмалку 60 дена да не воведува нови такси или ограничувања за пловидба.

Сепак, елитниот Корпус на Исламската револуционерна гарда (IRGC) ги отфрли координатите на две нови привремени пловни рути што ги предложи Меѓународната поморска организација (IMO) во соработка со Оман. Постоечките поморски коридори и натаму се небезбедни поради мини, па затоа IMO предложи две алтернативни рути – една северно низ иранските територијални води и една јужно, низ водите на Оман.

„Неприфатливи и целосно опасни“

Иранската Револуционерна гарда ги оцени сите предложени алтернативни коридори како „неприфатливи и целосно опасни“.

„Пловидбата надвор од официјално одобрените рути е забранета и предупредуваме дека секое движење надвор од нив нема да биде дозволено“, се наведува во соопштението.

Дополнително, Техеран порача дека секој транзит низ Ормутскиот Теснец мора задолжително да биде координиран со морнарицата на Револуционерната гарда.

Ормутскиот Теснец останува силен преговарачки адут

Ормутскиот Теснец останува едно од најсилните средства на Иран во преговорите со Западот. Техеран не сака да се откаже од контролата врз оваа стратешка поморска рута додека траат разговорите за укинување на американските санкции, ослободување на замрзнатите средства и иднината на иранската нуклеарна програма. Претседателот на иранскиот парламент и главен преговарач, Мохамад Галибаф, изјави дека состојбата во Ормутскиот Теснец никогаш повеќе нема да биде како пред 28 февруари – датумот кога започнаа првите заеднички американско-израелски напади врз Иран.

„Сите треба да знаат дека управувањето со Ормутскиот Теснец никогаш нема да се врати на начинот на кој функционираше пред војната“, порача Галибаф.

Либан дополнително ги усложнува преговорите

Покрај прашањето за Ормутскиот Теснец, и ситуацијата во Либан станува нова точка на несогласување во американско-иранските разговори. Иран бара целосно повлекување на израелските сили од јужен Либан, каде што, според Техеран, сè уште контролираат повеќе од 600 квадратни километри територија.

Израелските и либанските власти, пак, ги демантираа информациите дека веќе започнало повлекување на израелската војска, отфрлајќи ги изјавите на американски претставник дека дел од силите биле повлечени како гест на добра волја. Во изминатите недели Либан и Израел разговараат за можноста за постепено повлекување на израелските трупи, при што либанската армија би ја презела контролата врз ослободените подрачја со цел да се спречи повторно зајакнување на Хезболах.