Адаптиран текст:
НАСА објави нови снимки од кратерот што на 5 август се создал на Месечината откако во нејзината површина удрил горниот степен од ракета Falcon 9 на SpaceX. Кратерот е широк околу 18 метри и длабок помалку од три метри, а фотографиите откриваат и материјал исфрлен од различни слоеви на месечевата површина. Горниот степен на ракетата останал во вселената по лансирањето на мисијата Blue Ghost 1 на компанијата Firefly во јануари 2025 година.
Местото на ударот го сними Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) на НАСА меѓу 11 и 12 август – шест дена откако ракетниот степен удрил во Месечината.
Снимката морала да биде направена во вистинската секунда
Снимањето на новиот кратер било исклучително прецизна задача. Инженерите морале да го навалат LRO за неговите камери при секое прелетување да бидат насочени кон местото на ударот. Орбитерот се движел на околу 97 километри над површината на Месечината, со брзина од приближно 1,6 километри во секунда.
LRO ја обиколува Месечината од пол до пол на секои два часа, додека Месечината постепено се ротира под него. Поради тоа биле потребни шест дена за местото на ударот повторно да се најде во идеална позиција за фотографирање.
Прецизноста била критична: доколку камерата фотографирала само 10 секунди порано или подоцна, местото на ударот би било поместено за околу 16 километри од центарот на кадарот.
Што открива кратерот?
Кратерот бил фотографиран од повеќе агли и под различни услови на осветлување. Така научниците го измериле неговиот дијаметар од околу 18 метри, а според должината на сенката процениле дека длабочината е помала од три метри. Камерата на LRO може да разликува детали со ширина од околу 90 сантиметри. На снимките се забележуваат темни и светли траги кои се шират од новиот кратер.
Темниот материјал е прашина и карпи што со текот на времето биле изменети од сончевиот ветер, космичкото зрачење и ударите на микрометеорити. Ударот на Falcon 9 исфрлил дел од овој површински материјал од длабочина од околу 45 сантиметри. Посветлите траги околу работ на кратерот потекнуваат од посвеж материјал што бил исфрлен од подлабоките слоеви на Месечината.
Како НАСА го пронашла местото на ударот?
Во потрагата учествувале научници и аматерски астрономи од повеќе земји. Независни астрономи најпрво ја пресметале траекторијата на ракетниот степен со помош на јавно достапни податоци. Потоа НАСА дополнително ја усовршила пресметката. Проценетата локација била испратена и до јужнокорејскиот тим кој управува со лунарниот орбитер Danuri.
Неговата камера со висока резолуција го фотографирала новиот кратер само неколку часа подоцна. Се покажало дека првично предвидената локација била промашена за само околу еден километар.
Податоците од Danuri потоа ѝ помогнале на НАСА дополнително да ги прецизира координатите и да го насочи LRO кон точната локација.
Зошто ова е важно за науката?
Иако станува збор за случаен удар, ваквите настани се вреден извор на информации за научниците. Со анализа на кратерот тие можат да проучуваат како се однесуваат различните слоеви на месечевата површина при силен удар, но и да ги подобрат моделите со кои се предвидуваат местото и последиците од идни удари на Месечината.
