На 21 ноември 1905 година, списанието „Annalen der Physik“ објави труд на Алберт Ајнштајн со прашањето: „Дали инерцијата на едно тело зависи од неговата енергетска содржина?“
Во него е изложена идејата за еквивалентноста на масата и енергијата, подоцна препознатлива низ равенката E=mc². На 21 ноември 2026 година се навршува 121 година од објавувањето на тој труд.
Масата и енергијата
Со равенката се изразува длабоката врска меѓу две физички величини што претходно изгледале одвоени. Буквата E ја означува енергијата, m масата, а c брзината на светлината.
Бидејќи брзината на светлината е огромна, нејзиниот квадрат покажува колку голема енергетска вредност одговара на мала количина маса. Во своето објаснување, Ајнштајн посочил дека масата и енергијата се различни манифестации на истото.
Година на големи идеи
Трудот е дел од исклучително плодната 1905 година на Ајнштајн. Во неколку месеци тој објавил фундаментални трудови за светлината, Брауновото движење, специјалната релативност и врската меѓу масата и енергијата.
Тогаш имал 26 години и работел како службеник во патентен завод. Неговите идеи допирале до основните прашања за материјата, движењето, просторот и времето.
Од идеја до потврда
Експерименталните потврди се развивале во следните децении. Во 1932 година, Џон Кокрофт и Ернест Волтон изведувале нуклеарни преобразби при кои дел од масата се претворал во енергија.
Во таквите експерименти, вкупната маса на добиените честички била малку помала од почетната, а разликата се појавувала како ослободена енергија.
Историското значење на ноемврискиот труд е во тоа што понудил нов начин да се разбере природата. Кратката равенка станала симбол на научна револуција, но зад неа стои внимателно развиена идеја за тоа како се поврзани материјата и енергијата.
