Американската поморска блокада на иранските пристаништа веќе се соочува со првиот сериозен предизвик. Само неколку часа по стапувањето на сила на мерките, најмалку четири бродови поврзани со Иран успеале да поминат низ стратешкиот Ормуски теснец, еден од најважните енергетски коридори во светот.
Според податоци од системи за следење на пловни објекти и извештаи на медиуми како Financial Times и Radio Free Europe, најмалку два од овие бродови неодамна биле во ирански пристаништа, што директно ја доведува во прашање ефикасноста на блокадата најавена од Соединетите Американски Држави.
Прв тест за Вашингтон
Бродовите „Elpis“ и „Rich Starry“ се меѓу првите што ја „тестираа“ американската одлука да блокира сите пловила кои влегуваат или излегуваат од ирански води. Особено внимание привлече „Rich Starry“, кој претходно беше санкциониран од САД поради трговија со иранска нафта.
Интересно е што некои од бродовите накратко го исклучиле својот сигнал за локација, што отвора сомнежи дали се обиделе да избегнат потенцијална интервенција или биле запрени во текот на пловидбата.
И покрај јасните закани од Вашингтон, засега нема информации дека американската морнарица презела директни акции против овие бродови. Аналитичарот Грегори Бру оценува дека ова е „првиот вистински тест на блокадата“, додавајќи дека Иран внимателно проценува колку сериозно САД ќе ја спроведуваат мерката.
Поширока игра на нерви
Дополнително, уште три бродови, вклучувајќи контејнерски брод насочен кон Индија и товарни бродови под јапанска и грчка управа, исто така се обиделе да го минат теснецот. Засега останува нејасно дали некој од нив бил задржан.
Во меѓувреме, Иран остро реагираше, обвинувајќи ги САД и Израел за кршење на меѓународното право и поднесувајќи жалба до Меѓународна поморска организација. Техеран тврди дека нападите врз цивилни и спасувачки бродови, како и оштетувањето на поморската инфраструктура, претставуваат сериозни прекршувања.
Од друга страна, Обединетите Арапски Емирати предупредија на ирански напади врз бродови и ограничување на сообраќајот, што дополнително ја комплицира ситуацијата.
Кина и Европа повикуваат на смирување
Растечките тензии предизвикаа реакција и од Кина. Претседателот Си Џинпинг оцени дека светот е „во хаос“, додека министерот за надворешни работи Ванг Ји предупреди дека блокадата не е во интерес на меѓународната заедница.
Шпанскиот премиер Педро Санчез отиде чекор понатаму, оценувајќи дека меѓународното право „се гази“, но и потенцирајќи дека Кина може да одигра клучна улога во смирувањето на кризата.
Геополитичка шаховска табла
Експертите сметаат дека потегот на Доналд Трамп не е само воена или економска мерка, туку дел од поширока стратегија за притисок врз Иран но и за вовлекување на Кина во решавањето на кризата.
Ормускиот теснец, низ кој минуваат околу 20% од светските нафтени испораки, станува центар на глобалната неизвесност. Секое нарушување на протокот може директно да влијае врз цените на енергенсите и глобалната економија.
Што следува?
Иако блокадата официјално е во сила, нејзината реална моќ допрва ќе се тестира. Дали САД ќе започнат со пресретнување на бродови? Дали Иран ќе одговори со ескалација? И дали Кина ќе се вклучи како посредник?
Одговорите на овие прашања ќе ја одредат не само иднината на Блискиот Исток, туку и стабилноста на глобалните пазари.
