На изборите за Конгресот на САД, одржани на средината на претседателскиот мандат, Демократската партија освои мнозинство и во Сенатот и во Претставничкиот дом. Со тоа демократите ја презедоа контролата врз Конгресот до крајот на мандатот на Доналд Трамп во Белата куќа.

Големата промена на политичката сцена претставува сериозен удар за американскиот претседател. Потпретседателот Џеј-Ди Венс изјави дека главната причина за поразот е војната на Блискиот Исток. Трамп подоцна призна дека војната со Иран и зголемените трошоци за живот придонеле за поразот на многу кандидати на Републиканската партија.

Новинарите на Би-би-си анализираат што значат изборните резултати за остатокот од светот – од војните во Украина и на Блискиот Исток до трговските односи со Кина.

Иран: Техеран не очекува промена на американската политика

Гонче Хабибијазад, новинарка на персискиот сервис на Би-би-си во Лондон:

Врховниот лидер на Иран, ајатолахот Моџтаба Хамнеи, изјави дека оние што веруваат оти промените во американската политика ќе доведат до пресврт во непријателскиот однос на САД кон Иран се во голема заблуда. Хамнеи се закани дека, доколку САД повторно го нападнат Иран, одговорот на Техеран ќе биде „уште посилен“.

Врховниот лидер, кој го наследи својот татко Али Хамнеи, убиен во американско-израелските напади на 28 февруари, со месеци не се појавил во јавноста. Неговата изјава била објавена во писмена форма на шест страници на 4 ноември, на годишнината од заземањето на американската амбасада во Техеран во 1979 година.

Арапските земји од Персискиот Залив: Војната ја промени перцепцијата за Трамп

Френк Гарднер, безбедносен аналитичар на Би-би-си смета дека во некои други околности, изборниот неуспех на „Проектот Трамп“ би можел да се смета и за удар врз арапските земји од Персискиот Залив.

Американскиот претседател и членовите на неговото семејство имаат блиски лични и деловни врски со повеќе земји од регионот. Во Дубаи постои голф-теренот „Трамп интернешнл“, Катар му подари авион вреден 400 милиони долари, додека Обединетите Арапски Емирати, Катар и Саудиска Арабија заедно вложија милијарди долари во компанијата „Афинити капитал“, чиј сопственик е Џаред Кушнер, зетот на Трамп.

Трамп го избра Ријад за своја прва официјална посета во странство за време на првиот претседателски мандат, во 2017 година. Саудиска Арабија имаше особено затегнати односи со неговиот претходник, демократот Џозеф Бајден. Доволно е да се потсетиме на непријатниот поздрав со тупаница меѓу Бајден и саудискиот престолонаследник во 2022 година.

Лидерите на земјите од Заливот беа резервирани и кон претседателот Барак Обама, бидејќи не го казни сирискиот претседател Башар ал Асад за употребата на хемиско оружје.

Сепак, војната против Иран, започната оваа година, го промени мислењето за Трамп. Еден коментатор напиша дека претседателот „го запалил Персискиот Залив“ на 28 февруари. И натаму постои страв дека би можел повторно да ја разгори војната, што би можело да го испровоцира Иран да возврати и да предизвика уништување на клучната национална инфраструктура на земјите од регионот.

Војната со Иран се одрази и врз изборните резултати

Ребека Пидер, дописничка на Би-би-си од Вашингтон:

Американскиот потпретседател Џеј-Ди Венс ја обвини војната со Иран за убедливиот изборен пораз на републиканците. Поради војната нагло пораснаа трошоците за Американците, особено цените на горивата на бензинските пумпи. За време на кампањата во 2024 година, кога се бореше за втор претседателски мандат, Трамп вети дека цената на бензинот ќе ја намали под два долара за галон. Во октомври просечната цена изнесувала 4,31 долар за галон.

Трамп вети и дека, доколку се врати во Белата куќа, нема да има нови војни. Но, ден пред изборите за Конгресот, САД извршија нови напади врз ирански остров, а претседателот им изјави на новинарите дека не жали што ја започнал војната.

По изборите, главниот ирански преговарач во разговорите со САД изјави дека американските граѓани испратиле порака: „Не на војната“.

Сепак, врховниот лидер Моџтаба Хамнеи во својата изјава порача дека не очекува промена на американската политика по изборните резултати. На 4 ноември, во интервју за американската телевизија Си-би-ес њуз, Трамп изјави дека конфликтот ќе заврши „кога јас ќе кажам дека е завршен“.

Кина: Пекинг може да добие подобра преговарачка позиција

Лора Бикер, дописничка на Би-би-си од Кина: Кина ќе се обиде да ја искористи новата политичка ситуација во САД во своја полза. Односите меѓу Пекинг и Вашингтон се едно од главните ривалства меѓу големите сили во овој век. Кинескиот претседател Си Џинпинг би можел да процени дека сега има подобра преговарачка позиција, додека се подготвува да го пречека Доналд Трамп во Кина кон крајот на октомври.

Трамп воведе царини за кинеската стока со цел да ги заштити американските производители од евтините кинески производи. Но, планот му се врати како бумеранг откако Си Џинпинг возврати со воведување многу високи царини за американската стока.

Како последица, поскапеа многу производи во САД, меѓу кои и играчките и облеката, кои за американските семејства претставуваат дел од секојдневните мали задоволства. Кина ја прекина и набавката на американски земјоделски производи, што особено ги погоди земјоделците во сојузните држави во кои Трамп има силна поддршка.

Трговската војна заврши со привремено примирје што истекува кон крајот на јануари. Пекинг би можел да процени дека Трамп по изборниот пораз ќе биде подготвен да ги залечи политичките рани и да постигне договор. Си Џинпинг во тоа може да види можност да издејствува поповолен договор за Кина.

Русија: Кремљ се надева дека Трамп ќе продолжи со мировните напори

Стив Розенберг, дописник на Би-би-си од Русија:

„Искрено се надеваме дека Доналд Трамп ќе продолжи со своите мировни напори“, изјави Дмитриј Песков, портпарол на рускиот претседател Владимир Путин, за руските медиуми. „Постојат одредени идеи“, рече Песков, додавајќи дека наскоро ќе се одржи уште една рунда трилатерални преговори.

Станува збор за разговори во кои би учествувале Русија, Украина и САД, а кои, според најавите, требало да се одржат следната недела во Абу Даби.

Песков ги спомена и „успешните хуманитарни мировни напори на Меланија Трамп“, мислејќи на неодамнешната хуманитарна операција во градот Олешки, во Херсонската област, која е под руска окупација.

„Се надеваме дека сето тоа ќе продолжи“, додаде тој.

Доколку мировните напори не дадат резултат, Москва најверојатно за тоа повторно ќе ги обвини Украина и Европа, како што правела и претходно. Но, сега би можела да ја обвини и Демократската партија, како и резултатите од изборите во САД.

Малку е веројатно дека Кремљ ќе го обвини Трамп, бидејќи вложи многу во односите со него. Москва и натаму се надева на развој на економската соработка со администрацијата на американскиот претседател.

Како светските медиуми ги толкуваат резултатите?

Би-би-си мониторинг:

За луѓето во Украина, Иран и на Блискиот Исток, изборите во САД не се толку прашање на внатрешната политика колку што се однесуваат на можните последици врз тековните конфликти. Во Украина, коментаторите се фокусираа на односот на Трамп кон војната. Новинарот Роман Цимбалјук иронично забележа дека американскиот претседател „ги реши сите војни, но ја загуби сопствената“, алудирајќи на честите тврдења на Трамп дека ќе ги прекине конфликтите ширум светот.

Додека Русија продолжува со нападите врз украинската енергетска инфраструктура, дел од јавноста во Киев се надева дека изборниот успех на демократите може да ја зајакне поддршката за воведување построги санкции против Москва. Други, пак, стравуваат дека политичкиот застој во Вашингтон може да создаде нова неизвесност во однос на американската политика кон Украина.

Кремљ јавно изрази надеж дека Трамп ќе продолжи со обидите да посредува во постигнувањето мировен договор, а нови преговори меѓу Русија и Украина се очекуваат во текот на октомври. Сепак, поддржувачите на продолжување на војната во Русија предупредија дека Конгрес под контрола на демократите би можел да ги ограничи можностите на Трамп да постигне идни договори со Кремљ или да ги ублажи санкциите против Русија.

Во меѓувреме, иранското раководство и државните медиуми го претставија изборниот успех на демократите како јавна осуда на воената политика на Трамп. Иранските медиуми го опишаа неговиот пораз како знак дека воениот конфликт со Техеран има сè поголема политичка цена за американскиот претседател.