Организацијата Репортери без граници (RSF) ја рангираше Македонија на 45. место од 180 земји во Индексот на слободата на медиумите за 2026 година, три места пониско од претходната година. Со скор од 69.49, земјата бележи пад во економскиот индикатор каде се наоѓа дури на 61. позиција, а главните причини се нетранспарентното државно финансирање, зависноста од странски донатори и притисокот од маркетинг агенции врз редакциите.
Македонија на 45. место: три години на пад
Македонија го продолжува трендот на опаѓање во рангирањето на Репортери без граници. Во 2024 година земјата беше на 36. место, во 2025 падна на 42., а новиот индекс за 2026 ја поставува на 45. позиција. Вкупниот скор изнесува 69.49, наспроти 70.44 претходната година.
Економијата е најслабата точка: 61. место во светот
Економскиот индикатор е областа каде Македонија бележи најлош резултат: 61. место со скор од само 47.40. RSF констатира дека иако одредени форми на медиумска концентрација се забранети со закон, уредувачките тимови на некои телевизии трпат економски притисок од сопствениците. Независните медиуми преживуваат речиси исклучиво на странски донации, а проектното финансирање овозможува само гол опстанок, не и развој. Дополнително, дел од медиумите се изложени на влијание преку маркетинг агенции. Новинарството, заклучува RSF, е многу несигурна професија.
Државното финансирање е ограничено и нетранспарентно
Јавниот радиодифузен сервис нема уредувачка ни финансиска независност. Државното финансирање на медиумите е ограничено и нетранспарентно, а нов закон кој им дозволува на националните и локалните власти да рекламираат во приватните медиуми отвора простор за влијание врз уредувачката политика. RSF ова го идентификува како сериозен ризик за независното новинарство.
Дезинформациите и ниските стандарди ja рушат довербата
Иако новинарите не работат во непријателска средина, RSF предупредува дека масовното ширење дезинформации и ниското ниво на професионализам кај дел од медиумите придонесуваат за ерозија на довербата на јавноста. Социјалните мрежи и дигиталниот простор ја засилуваат оваа појава, а последица се и напади врз новинари засновани на род, етничка припадност или религија.
Правната рамка: добра на хартија, слаба во пракса
Со законодавниот индикатор на 16. место во светот (скор 83.29), Македонија е релативно добро позиционирана. Уставот гарантира слобода на говор и забранува цензура. Сепак, RSF нагласува дека земјата бавно ги усогласува медиумските закони со стандардите на ЕУ. Стратешките тужби против јавното учество (SLAPP) се користат како инструмент на заплашување и притисок врз независните медиуми.
Неколку инциденти го нарушиле чувството на сигурност кај новинарите
На полето на безбедноста Македонија е на 48. место (скор 89.14). RSF евидентира неколку инциденти кои го нарушиле чувството на сигурност кај новинарите, вклучувајќи палење имот и полициско вознемирување. Именувањето специјален обвинител за напади врз новинари во Скопје се оценува позитивно, но новинарите кои ги покриваат обвинителствата се соочуваат со значителен притисок.
извор: Репортери без граници
