На 15 октомври официјално почнува грејната сезона 2026/2027 за скопјани приклучени на централниот систем на парно со кој управува ЕСМ. За домаќинствата, сепак, зимата не почнува со датумот на календарот, туку со многу поконкретното прашање: колку ќе треба да се издвојува за греење во следните месеци?
Одговорот не е ист за сите. Квадратурата, изолацијата, потрошувачката и начинот на греење прават огромна разлика, но кај парното барем една работа е позната однапред – тарифите за топлинската енергија за 2026 година веќе се утврдени.
Според Регулаторната комисија за енергетика, од 1 август 2026 година за домаќинствата што ги снабдува ЕСМ Снабдување цената на топлинската енергија изнесува 2,8491 денар за киловат-час. Надоместокот за ангажираната топлинска моќност изнесува 1.661,9862 денари за киловат годишно.
Колку ќе плати стан од 60 квадрати?
За да се добие пореална претстава, може да се земе стандардниот пример што го користи РКЕ – стан од 60 квадратни метри, со просечна годишна потрошувачка од 7.000 kWh и ангажирана моќност од 6 kW.
Самата пресметка покажува дека 7.000 kWh по цена од 2,8491 денар излегуваат 19.944 денари. На ова се додава надоместокот за 6 kW ангажирана моќност, кој изнесува уште 9.972 денари.
Вкупниот годишен трошок според овој модел е околу 29.916 денари. Ако сумата само за полесна ориентација се распредели на 12 месеци, тоа би било околу 2.493 денари месечно.
Минатата година, за истиот модел, РКЕ пресметувала годишен надоместок од околу 28.233 денари за домаќинствата на ЕСМ Снабдување. Со актуелните тарифи, истиот пример сега излегува на околу 29.916 денари, односно приближно 1.700 денари повеќе на годишно ниво.
Сепак, ова не значи дека секој стан од 60 квадрати ќе добие иста сметка. Реалната потрошувачка може значително да варира зависно од изолацијата, изложеноста на станот, температурата што се одржува и други фактори.
А што ако се греете на струја?
Тука зимската математика станува посложена. Домаќинствата што немаат централно греење се соочуваат со различни трошоци, а кај електричното греење сметката може значително да се зголеми доколку потрошувачката го турне домаќинството во повисок тарифен блок.
Актуелните тарифи за домаќинствата се движат од 4,7074 денари за kWh во најнискиот блок на високата тарифа, преку 5,8976 и 7,8537 денари во повисоките блокови. Ниската тарифа е 2,1893 денари за kWh, а на сметката дополнително се пресметуваат и трошоците за пренос и дистрибуција.
Затоа не постои една единствена цена за „греење на струја“. Стан од 60 квадрати со добра изолација и ефикасна инвертер-клима може да има сосема различен трошок од исто толкав стан кој цела зима се загрева со панелки или други директни електрични грејни тела.
Дрвата можат да бидат поевтини – но не секогаш
Своја математика имаат и домаќинствата што се греат на дрва. Според септемвриските цени наведени во изворот, кај „Национални шуми“ просторен метар дабово огревно дрво чини 3.192 денари со ДДВ, а буката 3.092 денари, додека во приватните складови цената достигнува и до 4.750–5.000 денари за просторен метар.
Но, цената на дрвата е само почетокот на сметката. Тука треба да се додадат превозот, складирањето, одржувањето и чистењето на печката или котелот, како и времето и работата што се потребни за подготовка на огревот.
Кај пелетите, пак, крајниот трошок зависи од потрошувачката, квалитетот на пелетите и тоа колку долго ќе трае грејната сезона. Затоа и кај овој енергенс две домаќинства со слична квадратура можат да имаат значително различни годишни трошоци.
Најскапото греење можеби е она што „бега“ низ прозорците
Кога се зборува за цената на зимата, често се споредуваат само цените на киловат-часот, дрвата или пелетите. Но, постои уште еден фактор кој може драстично да ја промени сметката – изолацијата на домот.
Не е исто да се загрева добро изолиран стан и стара куќа или стан со големи загуби на топлина. Во добро изолиран простор топлината подолго останува внатре, додека кај објектите со лоша изолација значаен дел од енергијата се губи преку прозорците, фасадата, покривот или недоволно ефикасните инсталации.
Токму затоа две семејства што живеат во станови со иста квадратура можат да имаат сосема различни зимски сметки. Начинот на греење е важен, но уште поважно е колку енергија му е потребна на самиот простор за да остане топол.
Ќе поскапи ли парното?
Во моментов, за домаќинствата што ги снабдува ЕСМ Снабдување важат тарифите што РКЕ ги утврди од 1 август 2026 година. РКЕ има донесено посебни одлуки за производството, дистрибуцијата и снабдувањето со топлинска енергија за 2026 година.
Тоа значи дека скопјани ја почнуваат грејната сезона со веќе утврдена тарифа за топлинската енергија, а не со неизвесност околу цената на киловат-часот. Сепак, конечниот износ што ќе го плаќа едно домаќинство зависи и од реалната потрошувачка.
Колку ќе нè чини зимата?
За домаќинство на парно, трошокот е релативно предвидлив. Според стандардниот пример на РКЕ, стан од 60 квадрати со годишна потрошувачка од 7.000 kWh и ангажирана моќност од 6 kW би имал годишен трошок од околу 29.916 денари според актуелните тарифи.
За домаќинствата што се греат на струја, дрва или пелети, сметката може да биде значително различна и зависи од повеќе фактори. А кога ќе се додадат и останатите зимски трошоци, струја, вода, храна, превоз и одржување – греењето лесно станува една од најголемите ставки во семејниот буџет.
Затоа вистинското прашање не е само колку чини еден киловат-час. Прашањето е колку чини цела зима да се одржува топол еден дом и кој начин на греење во 2026/2027 година најмалку ќе го испразни домашниот буџет.
Извор: Регулаторна комисија за енергетика, ЕСМ и податоци од пазарот на огрев. Пресметката за стан од 60 m² е според стандардниот модел што го користи РКЕ.
