Универзитетската клиника за психијатрија во Скопје евидентираше 101 пациент со стресни растројства предизвикани од семејно или партнерско насилство во првите седум месеци од 2026 година. Оваа бројка го надминува вкупниот биланс за целата 2025 година, кога биле регистрирани 79 случаи. Податоците, извлечени преку системот „Мој Термин“, укажуваат на зголемена потреба од стручна помош, но лекарите предупредуваат дека статистиката главно отсликува подобрено препознавање на траумата наместо просто зголемување на самото насилство.
Податоците произлегуваат од ретроспективна анализа на електронските здравствени досиеја за дијагнози од групата F43, која опфаќа акутни реакции на стрес, посттрауматско стресно растројство и растројства на приспособувањето. Наодите ги презентираше проф. д-р Славица Арсова на Меѓународната конференција за форензичка психијатрија во Охрид.
Статистиката покажува јасна временска динамика во текот на годината:
- Во март стручна помош побарале 27 пациенти.
- Во април биле евидентирани 23 лица.
- Во јуни на Клиниката се јавиле 21 пациент.
Овој пролетен бран временски коинцидираше со трагичниот случај во Скопје каде мајка и дете загинаа по пад од балкон, настан што во јавноста отвори сериозни сомнежи за долгогодишно непријавено или нетретирано семејно насилство.
Анализата открива дека просечната возраст на пријавените пациенти изнесува 40 години. Последиците врз менталното здравје зафаќаат исклучително широк дијапазон. Меѓу регистрираните се наоѓаат 19 малолетници под 18 години, како и 29 возрасни лица на возраст над 60 години. Жените се трипати позастапени од мажите меѓу лицата што побарале психијатриска помош по преживеана семејна или партнерска тортура.
Според д-р Арсова, порастот на евидентирани случаи во здравствениот систем не претставува автоматски доказ за експлозија на насилството на терен. Бројките се пред сè резултат на поголема сензибилизираност на лекарите, попрецизно документирање на траумата во медицинските досиеја и поажурно упатување на жртвите од страна на институциите.
Здравствените наоди кореспондираат со официјалната евиденција на Министерството за внатрешни работи. Според полициските податоци, вкупниот број пријави за семејно насилство порасна од 4.421 во 2022 година на 5.436 во 2025 година, што претставува зголемување од речиси четвртина. Во текот на минатата година, како жртви најчесто се јавуваат сопруги (1.438 случаи), родители (1.000 случаи) и поранешни брачни партнери (708 случаи). Бројот на квалификувани кривични дела во оваа сфера исто така бележи нагорен тренд, достигнувајќи 1.195 дела во 2025 година.
Здравствените работници често се првата линија на контакт за жртвите кои развиваат сериозни психолошки последици, но стравуваат директно да го пријават сторителот. На конференцијата во Охрид стручната заедница испрати апел за доследно воведување доверлива средина во ординациите, со прецизно бележење на видот и времетраењето на насилството. Раното дијагностицирање и итната координација меѓу центрите за социјална работа, полицијата и здравството остануваат единствениот механизам што може да спречи фатални последици.
