Франција бележи зголемување на приходите од данокот на имот за најбогатите, познат како IFI, кои достигнале 2,3 милијарди евра во последната година. Овој раст од 8% на прв поглед изгледа како сигнал дека државата успешно ги оданочува најимуќните граѓани. Сепак, подеталната анализа покажува дека реалноста е посложена и отвора прашања за вистинската ефикасност на овој модел.
Според податоците на Генерален директорат за јавни финансии, зголемувањето не доаѓа толку од повисоки даночни стапки, туку од проширување на базата на даночни обврзници.
Данок насочен кон имот, не кон богатство
IFI се применува исклучиво на недвижен имот како станови, куќи, земјиште и тоа само доколку нивната вкупна нето вредност надминува 1,3 милиони евра по домаќинство.
Ова значи дека значителен дел од богатството на најимотните како акции, инвестиции или финансиски инструменти останува надвор од даночниот опфат. Токму оваа селективност е една од главните критики кон системот, бидејќи создава нерамнотежа меѓу различните форми на богатство.
Повеќе обврзници, не нужно поголем товар
Клучниот двигател на растот е зголемениот број на домаќинства што влегуваат во категоријата на даночни обврзници. Во споредба со претходната година, нивниот број пораснал за 4% од 186.000 на 193.600.
Истовремено, просечната вредност на имотот по домаќинство пораснала за релативно скромни 1,5%. Ова укажува дека државата собира повеќе средства не затоа што најбогатите плаќаат значително повеќе, туку затоа што се проширува кругот на оние што подлежат на оданочување.
Кои се обврзниците?
Профилот на даночните обврзници покажува јасна структура: станува збор претежно за постари лица, најчесто парови, со стабилни и високи приходи, концентрирани во регионот Ил-де-Франс. Нивниот просечен годишен приход изнесува околу 322.100 евра, додека вкупниот даночен товар вклучувајќи и други давачки достигнува околу 60.200 евра.
Овие бројки сугерираат дека, иако станува збор за високи износи, тие не претставуваат драматично оптоварување во однос на вкупниот приход и богатство
Баланс меѓу политика и економија
Францускиот модел на оданочување на имотот е резултат на политички компромис. Од една страна, постои јавен притисок за поголема даночна праведност и намалување на нееднаквоста. Од друга, владата внимава да не создаде премногу агресивен систем кој би можел да ги оттурне инвеститорите и капиталот.
Затоа, наместо сеопфатен данок на богатство, Франција се одлучува за таргетиран пристап – кој носи стабилни приходи, но со ограничен ефект врз распределбата на богатството.
Дали системот ја исполнува својата цел?
Иако приходите растат, клучното прашање останува: дали ваквиот данок навистина ја намалува економската нееднаквост?
Критичарите сметаат дека не бидејќи најголемиот дел од капиталот на најбогатите не е опфатен. Поддржувачите, пак, тврдат дека системот обезбедува баланс меѓу фискална стабилност и економска конкурентност.
Повеќе пари, но не и суштинска промена
Зголемените приходи од IFI покажуваат дека Франција успева да наплати милијарди од најимуќните, но истовремено откриваат и ограничувањата на ваквиот пристап. Во суштина, системот функционира но не радикално. Тој собира повеќе средства, но не ја менува длабоко структурата на богатството.
И токму тука лежи главната дилема: дали ова е доволен чекор кон економска праведност, или само внимателно дизајниран компромис?
