Управата за дијаспора при српското Министерство за надворешни работи во последните три години префрлила повеќе од 110.000 евра на сметките на здруженија во Скопје, Куманово и Битола кои отворено ја промовираат Српската напредна странка (СНС). Комплетното истражување на БИРН документира како парите од српскиот буџет, наменети за заштита на културниот идентитет, се користат за организација на собири за поддршка на Александар Вучиќ, бесплатен автобуски превоз на контрамитинзи во Белград и негирање на геноцидот во Сребреница на социјалните мрежи.
Додека студентите во Белград протестираа на 23 мај оваа година, во Куманово се одржа собир каде што стотици луѓе носеа македонски и српски знамиња, како и маици со официјалниот партиски слоган на СНС „Србија победува“. Организатор на овој настан беше локалното здружение „Мир, слога, стабилност“, основано во 2022 година под име идентично со тогашниот изборен слоган на српскиот претседател. Претседателката на здружението, Маја Денковска, јавно изјави за медиумите дека целта на собирот е исклучиво поддршка за Вучиќ.
Официјалните финансиски извештаи покажуваат дека само 38 дена пред кумановскиот собир, ова здружение добило 3.400 евра од српската Управа за дијаспора за верски проекти, пишува БИРН. Неколку недели подоцна, истата институција им исплатила уште 2.500 евра за зачувување на кирилицата. Ова здружение во претходниот период обезбедуваше бесплатни автобуси и храна за превоз на граѓани од Куманово на партиските митинзи на СНС низ градовите во Србија. Денковска одби да одговори на прашањата на истражувачките новинари.
Најголемиот поединечен корисник на финансиски средства од српскиот буџет во Северна Македонија е Српскиот културен центар од Скопје. На оваа организација од 2023 година наваму и се исплатени вкупно 84.500 евра од страна на српското министерство. Нејзината претседателка Василка Китановиќ континуирано објавува и споделува партиски содржини и пропагандни пораки на СНС на социјалните мрежи. Китановиќ не одговори на новинарските барања за објаснување на овие исплати.
Третиот голем финансиски канал завршува во Битола, каде што Заедницата на Србите во Македонија – Битола добила вкупно 21.300 евра од Управата за дијаспора во истиот тригодишен период. Претседателот на ова здружение, Зоран Жугиќ, преку интернет отворено ги напаѓаше студентските протести во Србија, организацијата за набљудување на изборите ЦРТА и промовираше содржини со кои директно се негира геноцидот во Сребреница. Жугиќ во изјава за БИРН негираше партиска злоупотреба, тврдејќи дека парите се наменети строго за фолклор, спортски манифестации и историски датуми.
Македонските здруженија се само дел од регионалната шема вредна повеќе од четврт милион евра, која истовремено функционира и во Босна и Херцеговина. Таму здружението „Баштионик“ од Бања Лука добило 34.000 евра, а летово организираше панихида за воениот злосторник Ратко Младиќ и коорганизираше филмски фестивал со руската државна телевизија RT Балкан. Организацијата „Јадовно 1941“ доби над 13.500 евра од истата управа, при што двете босански организации водеа заеднички кампањи против ЛГБТ заедницата и бараа повлекување на законските мерки за заштита на жените од семејно насилство.
Ваквото селективно доделување грантови ги маргинализира независните и автентични организации на српската заедница во Скопје, Куманово и Битола. Наместо вистинска грижа за културата и образованието, Белград преку јавни ресурси субвенционира локални експозитури што транспортираат гласачи и увезуваат проруски и антиродови политики во македонскиот општествен простор, открива БИРН.
Српското Министерство за надворешни работи и натаму молчи за одговорноста на функционерите што ги одобриле овие трансакции.
