Најновата прогноза на Организација за храна и земјоделство на ОН покажува дека глобалното производство на житарки во 2025 година достигнува високо ниво, но иднината останува неизвесна поради економските и геополитичките притисоци.
Светското производство се проценува на околу 3,036 милијарди тони – раст од 5,8% во споредба со претходната година.
Зголемувањето на производството главно доаѓа од: подобри приноси на пченица во Централна Азија, зголемено производство на пченка во Индија, стабилен раст на оризот, кој достигнува рекордни 563,3 милиони тони.
Клучни двигатели на растот кај оризот се земји како Бангладеш, Бразил, Кина, Индија и Индонезија.
Потрошувачката расте, но побавно
Светската потрошувачка на житарки за сезоната 2025/2026 се проценува на 2,945 милијарди тони – раст од 2,4%.
Особено се издвојува: зголемена употреба на пченка за сточна храна и рекордната потрошувачка на ориз, како за исхрана, така и за индустриска употреба (вклучително и производство на етанол во Индија)
🏦 Историски залихи – но дали се доволни?
Глобалните залихи на жито би можеле да достигнат рекордни 951,5 милиони тони до 2026 година или раст од 9,2% на годишно ниво. Односот меѓу залихите и потрошувачката се проценува на 32,2%, што сигнализира релативна стабилност на снабдувањето. Сепак, експертите предупредуваат дека бројките не ја раскажуваат целата приказна.
Ескалацијата на конфликтите, особено на Блискиот Исток, носи сериозни последици: раст на цените на енергијата, поскапување на ѓубривата и нарушување на синџирите на снабдување.
Овие фактори директно влијаат врз одлуките на земјоделците, особено за сеидбата во 2026 година.
Промени во стратегијата на земјоделците
Зголемените трошоци, во комбинација со нестабилни цени на земјоделските производи, може да доведат до промени во изборот на култури. На пример, дел од производителите на пченка би можеле да се префрлат на култури кои бараат помалку вложувања, што долгорочно може да влијае на глобалната понуда.
Во Европска Унија се очекува благ пад на производството на пченица. Во САД и Канада исто така се предвидува намалување. Индија може да достигне рекордно производство од околу 120 милиони тони. Аргентина и Бразил бележат силни приноси на пченка. Во Јужноафриканска Република производството останува стабилно
Стабилност на хартија, неизвесност во пракса
Иако глобалните бројки укажуваат на стабилност, реалноста е многу покомплексна. Комбинацијата од геополитички ризици, растечки трошоци и климатски фактори создава средина во која дури и рекордните залихи не гарантираат сигурност.
Прашањето што се наметнува е дали светот ќе успее да ја одржи оваа рамнотежа или следува нова криза во глобалното снабдување со храна.
