Австралија пред неколку месеци воведе строга забрана за користење на социјални мрежи за лица помлади од 16 години, со цел да им го „врати детството“ и да ги заштити од онлајн ризици. Во некои семејства навистина се забележани промени – децата помалку користат телефони, повеќе време поминуваат надвор и комуницираат лице в лице.
Законот беше усвоен на 29 ноември 2024 година и почна да се применува на 10 декември 2025 година, со што Австралија стана првата земја во светот со ваква мерка. Ограничувањето опфаќа платформи како Facebook, Instagram, TikTok, Snapchat, X, YouTube и Reddit, додека одредени услуги остануваат достапни.
Австралиската влада, предводена од премиерот Anthony Albanese, тврди дека мерката веќе дава резултати, наведувајќи дека милиони детски профили биле избришани или ограничени. Сепак, практичната примена се покажала како сложена, бидејќи одговорноста е префрлена на самите платформи кои треба да воведат системи за проверка на возраст.
Овие системи, кои користат препознавање лице или проверка на документи, се покажале како лесно заобиколиви. Дел од тинејџерите признаваат дека успеваат да ја измамат технологијата со едноставни трикови, како промена на изгледот или користење туѓ идентитет. Родители сведочат дека децата со шминка и вештачки трепки биле препознаени како постари од 17 години.
Дополнително, младите користат алтернативни начини за пристап, како отворање нови профили или користење VPN услуги. Дел од нив сметаат дека забраната ја ограничува нивната слобода на изразување и дека социјалните мрежи се важен канал за комуникација и мислење.
Незадоволство постои и кај наставниците, кои велат дека не се доволно подготвени за последиците од ваквите мерки во образовниот процес. Иако учениците не смеат да имаат профили, платформите како YouTube и понатаму се користат во наставата, што создава нејаснотии околу правилата.
Во меѓувреме, интерес за слични мерки расте и во други земји. Премиерот на Spain, Pedro Sánchez, најави можна забрана, додека во Denmark, Germany и France се разгледуваат слични ограничувања. Во European Union засега нема унифициран став, но дебатата е во тек.
Австралискиот пример станува глобален експеримент кој отвора важно прашање – дали законите можат навистина да го ограничат дигиталниот свет, или младите секогаш ќе најдат начин да ги заобиколат.
