Украинскиот претседател Володимир Зеленски изјави дека завршувањето на војната останува апсолутен приоритет за Украина и се надева дека мир може да се постигне во рок од една година, преку активна дипломатија и преговори. Во интервју за француската телевизија France 2, Зеленски нагласи дека неговиот тим во моментов интензивно преговара, но предупреди дека руските „компромиси“ всушност се ултиматуми прикриени со дипломатски јазик.
„Навистина се надевам дека за една година во Украина ќе има мир. Ќе направиме сè што можеме. Тоа е наш приоритет“, изјави Зеленски, додавајќи дека дипломатијата не значи капитулација и дека повлекувањето на украинските сили од Донбас е „црвена линија“ за Киев. Тој оцени дека дури и замрзнување на фронтовската линија на сегашните позиции би било голем отстап од украинска страна.
Примирје на хартија, војна на терен
Оптимизмот на Зеленски доаѓа во остар контраст со обидите на поранешниот американски претседател Доналд Трамп да се прикаже како посредник во мировниот процес. Трамп минатата недела објави дека договорил еднонеделно „енергетско примирје“ со рускиот претседател Владимир Путин, тврдејќи дека Москва ќе ги прекине нападите врз украинските градови и енергетската инфраструктура за време на екстремниот студ.
Во пракса, таква пауза не се случи. Украинските власти доставија докази до американскиот Стејт департмент за континуирани бомбардирања и ракетни напади и по наводниот почеток на примирјето. Само во една ноќ, според Зеленски, Русија истрелала околу 70 ракети и 450 дронови врз енергетски цели во Киев, Харков, Днипро и други региони.
Нејасни договори и различни толкувања
Додека Трамп тврдеше дека договорот важел „од недела до недела“, Кремљ подоцна го претстави како ограничен и краткотраен, со рок до 1 февруари. Портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, изјави дека станувало збор за „лично барање“ на Трамп, без да прецизира дали се однесува на сите напади или само на енергетската инфраструктура.
Таквата нејасност, според аналитичарите, е дел од добро позната руска тактика – минимални отстапки за намалување на меѓународниот притисок, проследени со продолжување на воените операции и тврдења дека Западот погрешно го разбрал договорот.
Украина меѓу надежта и реалноста
Зеленски предупреди дека Русија ја користи зимата како оружје, напаѓајќи ја енергетската мрежа со цел да ги остави цивилите без греење, струја и вода. „Искористувањето на најстудените денови за терор врз луѓето ѝ е поважно од дипломатијата“, напиша тој на социјалните мрежи.
И покрај тоа, украинскиот претседател останува отворен за дијалог, но само под услови што ја гарантираат независноста и територијалниот интегритет на земјата. Војната, која трае повеќе од четири години, досега однесе најмалку 55.000 животи на украински војници, додека значителен број сè уште се водат како исчезнати.
Иако контактите меѓу руските и украинските преговарачи во последниот период се опишуваат како „конструктивни“, вистински пробив нема. Преговорите, вклучително и најавените средби во Абу Даби оваа недела, се одвиваат во сенка на продолжените напади и недовербата кон американското посредување.
Во такви услови, надежта на Зеленски за мир во следната година останува политичка цел, додека реалноста на теренот покажува дека без јасен, обврзувачки и проверлив договор, секое примирје ризикува да остане само изјава – а не чекор кон вистински мир.
