Демонстранти револтирани од влошената економска состојба во Иран одржаа седечки протест на Големата чаршија во Техеран, по што безбедносните сили интервенираа со солзавец и ги растераа насобраните граѓани, додека остатокот од пазарот беше затворен, изјавија очевидци.
Протестот на Големата чаршија, историското срце на економскиот и политичкиот живот на Иран, е најнов показател дека незадоволството во земјата продолжува да расте, особено откако националната валута ријал во вторникот падна на ново рекордно ниско ниво. Според активисти со седиште во странство, досегашните немири однеле најмалку 35 животи, а повеќе од 1.200 лица биле приведени.
Состојбата дополнително се комплицира откако Централната банка на Иран значително ги намали субвенционираните девизни курсеви за долари што им се нудат на увозниците и производителите. Овој потег, според аналитичарите, ќе доведе до нов бран поскапувања, бидејќи трговците ќе ги префрлат зголемените трошоци директно врз потрошувачите, чии заштеди веќе се обезвреднети поради долгогодишните меѓународни санкции.
Реформистичкиот претседател Масуд Пезешкијан во телевизиско обраќање предупреди дека кризата може брзо да излезе од контрола. „Не треба да очекуваме владата сама да се справи со сето ова. Владата едноставно нема таков капацитет“, изјави тој, сигнализирајќи сериозност на состојбата.
Превирања на Големата чаршија
Во лавиринтот од покриени премини и тесни улички на Големата чаршија, демонстрантите седнаа на земја пред кордоните на безбедносните сили, додека околните продавници ги спуштија ролетните. Онлајн видеа и сведоштва покажуваат дека вакви седечки протести се инспирирани од претходни симболични акции на граѓанска непослушност.
Подоцна, безбедносните сили употребија солзавец за да ја растурат толпата. Иранските државни медиуми не го потврдија инцидентот, што е вообичаена практика од почетокот на демонстрациите на 28 декември.
Рекорден пад на валутата и раст на цените
По 12-дневниот воен судир со Израел во јуни и заострувањето на санкциите, иранскиот ријал во декември достигна курс од 1,4 милиони ријали за еден долар. Во вторник, доларот се тргуваше за 1,46 милиони ријали – ново историско дно.
За споредба, пред Исламската револуција во 1979 година, курсот изнесуваше околу 70 ријали за долар, а за време на нуклеарниот договор од 2015 година – околу 32.000 ријали.
Последиците веќе се чувствуваат на пазарите. Државната агенција ИРНА објави дека цената на маслото за готвење се удвоила, додека граѓаните пријавуваат празни рафтови и недостиг од основни прехранбени производи. Сирењето и пилешкото значително поскапеле, а увезениот ориз исчезнал од дел од продавниците.
Истрага за настаните во Илам
Пезешкијан наложи Министерството за внатрешни работи да формира специјален тим за целосна истрага за настаните во покраината Илам, каде, според онлајн видеа, безбедносните сили отвориле оган врз демонстранти. Претседателството призна и „инцидент во болница“ во градот Илам, каде припадници на безбедносните сили упаднале барајќи учесници во протестите.
Овој настан предизвика остра реакција од американскиот Стејт департмент, кој нападот врз болницата го нарече „злосторство“, нагласувајќи дека „болниците не се бојни полиња“.
Меѓународни реакции и закани
Организацијата „Активисти за човекови права“ соопшти дека демонстрациите се прошириле на 250 локации во 27 од вкупно 31 провинција во Иран. Растечкиот број на жртви повторно го стави Иран во фокусот на Доналд Трамп, кој предупреди дека САД би можеле да интервенираат доколку властите „насилно убиваат мирни демонстранти“.
Врховниот лидер Али Хамнеи возврати со порака дека „бунтовниците мора да бидат ставени на свое место“, додека ирански официјални лица се заканија со напади врз американски цели на Блискиот Исток.
