Во тек е голема глобална промена на времето, бидејќи повеќегодишниот климатски феномен Ла Ниња слабее и му отстапува место на Ел Нињо, кој брзо се развива. Најновите анализи покажуваат значително затоплување под површината на тропскиот Пацифик, што е сигнал дека до крајот на 2026 година може да се појави силен климатски настан со карактеристики на супер Ел Нињо.
Според анализата на Severe Weather Europe, овој процес е поттикнат од силни удари на западни ветрови и огромен океански Келвинов бран кој во моментов се движи кон површината во источниот Пацифик. Ваквото интензивно затоплување може значително да ја промени глобалната воздушна циркулација и да предизвика низа ефекти во Северна Америка, Европа и други делови од светот.
Што е ENSO и зошто е важен
ENSO е кратенка за Ел Нињо – јужна осцилација и се однесува на климатски систем во екваторијалниот дел на Тихиот океан кој на секои една до три години се менува меѓу топла и студена фаза.
Студената фаза се нарекува Ла Ниња, додека топлата е Ел Нињо. Овие промени во температурата на океанот имаат силно влијание врз глобалните временски услови, бидејќи ја менуваат сложената интеракција меѓу океанот и атмосферата.
Кога источните тропски ветрови се засилуваат, тие ја туркаат топлата површинска вода кон запад, што овозможува студена вода од длабочините да излезе на површина – процес познат како „апвелинг“, кој го означува почетокот на Ла Ниња.
Кога овие ветрови ослабуваат или се менуваат, топлата вода се задржува на површината и започнува фазата на Ел Нињо.
Колапс на Ла Ниња и формирање на Ел Нињо
Во последните недели се забележува необично силен продор на западни ветрови над Пацификот, што дополнително го загрева океанот и создава услови за развој на Ел Нињо.
Анализите покажуваат дека Ла Ниња го достигнала врвот во декември, по што почнала брзо да слабее. Истовремено, топлите температурни аномалии веќе се шират и од западниот и од источниот дел на океанот.
Најголемото затоплување е забележано во источниот Пацифик, каде температурите се и до два степени над просекот.
Под површината, на длабочина од околу 100 до 250 метри, се формирал огромен „базен“ топла вода. Овој феномен се нарекува океански Келвинов бран и се движи кон исток, постепено ја потиснува преостанатата студена вода и излегува на површината како топла аномалија.
Можно сценарио: супер Ел Нињо
Долгорочните климатски модели покажуваат брз премин кон Ел Нињо. Иако проценките за неговата јачина сè уште варираат – од слаб до многу силен – сè повеќе показатели укажуваат на можност за развој на супер Ел Нињо.
За да се класифицира како супер Ел Нињо, просечната температура на површината на морето во клучната зона мора да биде најмалку два степени Целзиусови над нормалата.
Прогнозата на американската агенција NOAA исто така укажува на развој на Ел Нињо до летото, со врв на влијанието во текот на зимата 2026/2027.
Моделите на Европскиот центар за среднорочни временски прогнози веќе покажуваат јасна аномалија на Ел Нињо во прогнозите за есента, со вредности кои одговараат на силен настан.
Супер Ел Нињо обично носи поекстремни временски појави, како големи поплави, силни суши и промени во патеките на бурите.
Какво време се очекува во 2026?
Иако Ел Нињо најверојатно ќе се формира до летото, неговото влијание обично не е моментално. Сепак, поради брзината на развој, се очекува атмосферата веќе во текот на летото да покаже карактеристични обрасци.
Анализите на слични години покажуваат тенденција за формирање области со низок воздушен притисок над источните делови на САД и Канада, како и над западна Европа.
Таквиот распоред на притисокот може да донесе нормални или нешто пониски летни температури во северните и источните делови на САД и во западна Европа.
Во Европа се очекува натпросечно топло време во централниот и северниот дел на континентот, додека западниот дел би можел да има температури блиску до просекот.
Главното влијание во зима
Најсилното влијание на Ел Нињо обично се чувствува во текот на зимата. Во Северна Америка тоа често носи потопло време во северните делови на САД и во западна Канада, додека јужниот дел на САД добива повеќе бури и врнежи.
Историските податоци покажуваат дека во такви години има помалку снег во северниот и средниот запад на САД, но повеќе во централните и јужните региони.
Во Европа ефектот е послаб и зависи од атмосферските услови над северниот Атлантик. Анализите на претходни слични години покажуваат тенденција за постудени зими во северниот дел на континентот, кои понекогаш се шират и кон западна и централна Европа.
Иако е потребно уште време за целосна потврда на силата на овој настан, научниците веќе предупредуваат дека 2026 година може да донесе значајна глобална промена на временските услови.
