Природниот гас во Европа нагло поскапе откако борбите на Блискиот Исток предизвикаа страв од сериозни нарушувања во глобалните енергетски синџири на снабдување. Според податоците објавени од Блумберг, референтните фјучерси пораснале и до 25 проценти, што претставува најголем дневен раст од август 2023 година.
Ценовниот скок следува откако сообраќајот на танкерите низ Ормутскиот Теснец во текот на викендот беше во голема мера прекинат. Овој теснец е клучна поморска рута преку која се транспортира околу една петтина од светскиот извоз на течен природен гас. Истовремено, пораснаа и цените на нафтата.
Аналитичарите предупредуваат дека ситуацијата може да предизвика најголем шок на европскиот пазар на гас од руската инвазија врз Украина пред четири години, која темелно ја промени глобалната енергетска трговија.
Иако најголем дел од течниот природен гас од Блискиот Исток се извезува во Азија, секое нарушување ја зголемува конкуренцијата за алтернативни извори и ги крева цените и во Европа. Континентот е особено ранлив бидејќи, и покрај блага зима и намалена потрошувачка, резервите на гас се пониски од вообичаеното. Европските земји ќе мора да увезат значителни количини течен природен гас во текот на летото за да ги надополнат складиштата пред следната грејна сезона.
Од инвестициската банка Голдман Сакс предупредуваат дека доколку прекинот на сообраќајот низ Ормутскиот Теснец трае еден месец, цените на гасот во Европа би можеле да се удвојат. Ова доаѓа по падот на референтните фјучерси од 19 проценти минатиот месец, благодарение на благото време и стабилната понуда.
Дополнителен притисок врз пазарот создава и одлуката на Израел привремено да затвори дел од капацитетите за производство на гас од безбедносни причини. Тоа го натера Египет, како голем увозник, да побара дополнителни испораки на течен природен гас. Меѓу затворените капацитети е и големото гасно поле Левијатан, кое претходно беше затворено и за време на конфликтот во јуни.
Во меѓувреме, американскиот претседател Доналд Трамп најави дека воените операции против Иран би можеле да продолжат уште четири до пет недели, што дополнително ја зголемува неизвесноста на енергетските пазари.
Клучното прашање за трговците и владите е колку долго ќе трае прекинот на сообраќајот низ Ормутскиот Теснец. Колку подолго трае блокадата, толку е поголем ризикот од нов скок на цените и дополнителен притисок врз европската економија.
