Блискиот Исток е водечки светски регион во производството на нафта, а неговите поморски патишта се од клучно значење за глобалната трговија.
Тоа особено важи за Ормускиот Теснец, низ кој поминува околу една петтина од светската трговија со нафта – односно приближно 21 милион барели дневно.
Станува збор за тесен морски премин што го поврзува Персискиот Залив со Оманскиот Залив, а понатаму со Арапското Море и Индискиот Океан. Долг е околу 160 километри, а на најтесниот дел широк е само околу 39 километри.
На север се граничи со Иран, а на југ со Обединетите Арапски Емирати и Оман.
Државите од другата страна на Персискиот Залив – вклучително и ОАЕ, Кувајт, Бахреин и Катар – произведуваат значителен дел од светската нафта. Сепак, теснецот е единствениот пат преку кој танкерите со нивната нафта можат да стигнат до остатокот од светот, што го прави едно од најстратешките „тесни грла“ во глобалната трговија.
Аналитичарите на Goldman Sachs претходно проценија дека блокада на теснецот би можела да ги зголеми цените на нафтата над 100 долари за барел. Во петокот, цените беа под 70 долари.
Според податоците на International Monetary Fund, инфлацијата во развиените економии се зголемува за околу 0,4 процентни поени на секое зголемување од 10% на цената на нафтата.
Како Иран би можел да го затвори теснецот?
Аналитичарите наведуваат повеќе сценарија преку кои Иран би можел да се обиде да го блокира пристапот.
Техеран развил „значителен арсенал“ на оружје, вклучително и морски мини,подморници, беспилотни летала и ракетни системи, изјави Ник Чајлдс, експерт за поморска безбедност од International Institute for Strategic Studies.
„Доколку тие средства се употребат во сеопфатна кампања, би можеле да предизвикаат многу сериозни нарушувања и потенцијално сериозно да ги загрозат американските и другите поморски сили, вклучително и бродовите за противминско дејствување што се обидуваат да го одржат пловниот пат отворен“, изјави тој.
Постои и можност Иран, наместо целосно затворање на теснецот, да се одлучи за поцелна кампања на вознемирување на одредени бродови – на пример израелски, американски или други западни пловила.
Сепак, целосното затворање на рутата би претставувало крајно радикален потег за Иран, бидејќи би можело да го налути неговиот најголем купувач – Кина – како и Катар и Обединетите Арапски Емирати, две други големи земји-производители на нафта.
Ормускиот Теснец затоа не е само географска точка на картата, туку артерија на глобалната економија. Секое нарушување во тој тесен морски премин веднаш би се почувствувало – не само во регионот, туку и на бензинските пумпи и во домашните буџети ширум светот.
