Ормускиот теснец претставува една од најважните геополитички и економски точки во светот, бидејќи низ него минува околу една петтина од глобалната трговија со нафта, приближно 21 милион барели дневно.
Станува збор за тесен поморски коридор долг околу 160 километри, кој на најтесниот дел е широк само 39 километри. Тој ги поврзува Персискиот Залив со Оманскиот Залив и понатаму со Индискиот Океан, што го прави единствен излез за нафтата од клучните производители.
„Тесно грло“ на глобалната енергија
Земјите како Обединети Арапски Емирати, Кувајт, Катар и Бахреин произведуваат значителен дел од светската нафта, но нивниот извоз речиси целосно зависи од овој теснец.
Токму затоа, секое нарушување на сообраќајот има директно влијание врз глобалните пазари. Според анализи на Goldman Sachs, блокада на теснецот може да ги зголеми цените на нафтата над 100 долари по барел.
Главната загриженост: лесно нарушување, огромни последици
Аналитичарите предупредуваат дека најголемата опасност не е само целосно затворање, туку и делумно нарушување на протокот. Дури и ограничени напади или закани можат да создадат хаос на пазарите.
Според Меѓународен монетарен фонд, секое зголемување на цената на нафтата од 10% може да ја зголеми инфлацијата во развиените економии за околу 0,4 процентни поени, што покажува колку е чувствителна глобалната економија.
Како може да се блокира теснецот
Иран има развиено повеќе начини за потенцијално нарушување на сообраќајот низ теснецот – од морски мини и брзи нападни чамци до подморници, дронови и ракетни системи. Експертот за поморска безбедност Ник Чајлдс од Меѓународен институт за стратешки студии предупредува дека комбинирана употреба на овие средства може сериозно да го наруши сообраќајот и да ги загрози дури и воените сили кои се обидуваат да ја одржат рутата отворена.
Иако целосното затворање би било најсилниот инструмент на притисок, аналитичарите сметаат дека тоа е и ризичен потег за Техеран, бидејќи би ги погодил и неговите клучни трговски партнери, вклучително и Кина.
Затоа, поверојатно сценарио е селективно попречување на одредени бродови, што сепак би било доволно за да предизвика нестабилност на пазарите.
Ормускиот теснец не е само географска точка, тој е „вентил“ на глобалната економија. Дури и мала промена во неговата проодност може да предизвика ланец на последици: раст на цените на енергенсите, инфлација и економска неизвесност на светско ниво.
