Во светските океани се случува тивка, но длабока промена: водата на сè поголеми површини станува потемна, а светлината сè потешко продира во подлабоките слоеви. Научниците наведуваат дека ова веќе зафаќа околу една петтина од глобалниот океан, што значи дека се стеснува просторот во кој живее најголемиот дел од морскиот свет.
Проблемот е во таканаречената фотична зона, горниот дел од морето каде што сончевата и месечевата светлина ја движат фотосинтезата, исхраната и секојдневното движење на безброј организми. Токму таму се наоѓа најпродуктивниот дел од океанот и простор што е клучен и за рибниот фонд и за глобалните биогеохемиски циклуси. Ако таа зона се намалува, тогаш се намалува и просторот во кој морските видови можат да живеат, да се хранат и да се размножуваат.
Во крајбрежните подрачја причините често се поврзуваат со она што реките го носат во морето: честички, органски материи и хранливи материи од земјоделство и други човечки активности. Тие ја прават водата помалку проѕирна и потемна, а воедно можат да поттикнат и нагло размножување на фитопланктонот, поради што светлината уште потешко продира надолу. Но новите анализи покажуваат дека процесот не останува само близу брегот, туку сè појасно се гледа и на отворено море, каде научниците го поврзуваат со климатските промени, загревањето на океаните, морските топлотни бранови и промените во циркулацијата на водата.
Последиците можат да бидат многу пошироки отколку што изгледа на прв поглед. Фитопланктонот, кој е основа на морскиот синџир на исхрана и произведува огромен дел од кислородот на планетата, зависи од светлината. Ако помалку светлина стигнува во длабочините, тогаш и зоопланктонот, рибите и другите видови што секојдневно се движат нагоре и надолу според светлината, ќе бидат принудени да се собираат во помал простор. Тоа може да ја засили конкуренцијата, да ги промени односите меѓу предаторите и пленот и да има последици и за рибарството.
Промената не завршува со дневната светлина. И слабата месечина е важна за многу морски организми, затоа што им помага да се ориентираат и да проценат кога е безбедно да излезат поблиску до површината. Ако и таа светлина потешко продира низ водата, тогаш се менува и ноќниот живот во океанот, начинот на кој видовите се движат, се среќаваат и комуницираат.
Научниците предупредуваат и на поширока климатска последица. Ако морските организми остануваат поблиску до површината, тоа може да влијае и врз начинот на кој јаглеродот се пренесува и „заклучува“ во длабочините на океанот. Со други зборови, затемнувањето на морињата не е само прашање на изгледот на водата, туку и на тоа како функционираат екосистемите и колку океаните можат да помогнат во ублажување на климатските промени.
И покрај тоа, научниците велат дека има простор за надеж, особено во крајбрежните подрачја, каде подобро управување со загадувањето, со земјоделските истекувања и со заштитените морски зони може да помогне водата повторно да стане побистра. На отворено море обновувањето е многу посложено и побавно, но искуствата од заштитени екосистеми покажуваат дека океанот има голема способност за закрепнување кога ќе му се даде шанса.
