Жената е најголем непријател на друга жена.
Флоскула која се повторува, толку користена, толку хиперболизирана, што полека почна да личи на вистина. А кога нешто доволно долго се повторува, лесно се вкоренува како матрица на однесување.
Вистината е поедноставна и помалку драматична: тивкиот натпревар не доаѓа од женската природа, туку од човечкиот страв. Од несигурноста. Од чувството дека просторот е ограничен, дека признанието е малку, дека има место само за една.
И кога стравот ќе се облече во стереотип, тогаш почнуваме да веруваме дека проблемот е во полот, а не во системот што со години нè учел да се мериме, споредуваме и докажуваме.
Тивкиот натпревар не е женски. Отсуството на емпатија не е женско. Тоа се човечки слабости кои станале стереотипи затоа што така е поудобно да се објасни сложеноста на односите.
Но токму отсуството на емпатија и прифаќањето на наметнатата „вистина“ дека некоја жена „сама си е виновна“ најјасно се гледа во моменти на трагедија. Наместо солидарност, често гледаме осуда – и парадоксално, таа неретко доаѓа од други жени.
Трагедиите од ваков вид, кога губиме жени и деца поради насилство и негрижа, оставаат празнина што зборови тешко можат да ја опишат. Но она што дополнително боли не е само физичката загуба, туку и реакциите што ја следат.
Вродената културата на „не се мешај“ и на тивко оправдување, културата на „тоа се нивни работи“, „зошто мене не ми се случило“, „сигурно имало нешто“, не е неутралност. Тоа е дистанца. Тоа е заборавена емпатија.
Кога се случуваат вакви болни пресврти, најважно е што ќе кажеме и како ќе постапиме. Но многу почесто отколку што ни е мило да признаеме, оние што треба да покажат човечност – го прават спротивното. Наместо да прашаме: „Како можам да помогнам?“ – нè привлекува прашањето: „Зошто таа останала?“, „Зошто не заминала?“, „Како дозволила?“
Тоа е осуда облечена во рационализација.
А кога жените јавно ја осудуваат жртвата, тие не потврдуваат некаква „женска злоба“. Тие ја потврдуваат силата на стравот. Стравот дека ако веруваме дека жртвата е виновна, тогаш ние сме безбедни. Дека ако најдеме причина во нејзиниот избор, тогаш трагедијата нема да ни се случи нам.
Постојат ситуации во животот што ни укажуваат колку сме далеку од она што некогаш мислевме дека сме, колку лесно можеме да го заборавиме најосновното: дека секоја личност (пред да биде „жена“, „мајка“, „сопруга“, „колешка“) е човек.
Но вистината е пострашна: насилството не бира по карактер, ниту по мудрост. И никој не е имун затоа што „му се случило поинаку“. Разочарува кога ќе видиме дека осудувањето се прифаќа како нормално однесување, како да е полесно да судиме отколку да разбереме. Како да сме се помириле со идејата дека човечноста е избор, а не должност.
Токму тука (меѓу стравот, емпатијата и судот) се крие одговорот на прашањето дали жената ѝ е непријател на жената.
Во ред е да имаме различни животи. Во ред е да сакаш дете, и во ред е да не сакаш. Во ред е да градиш кариера, и во ред е да градиш дом. Во ред е да бидеш гласна, и во ред е да бидеш повлечена. Сè е во ред, сè додека не почнеме да ги осудуваме изборите на другите.
Но не е во ред да молчиме кога некој е повреден. Не е во ред да се повлекуваме во „тоа не е моја работа“. Не е во ред да се тешиме со „мене не ми се случило“.
Нашата вистинска сила не се гледа во тоа колку гласно ќе осудиме, туку во тоа колку искрено ќе кажеме: „Те гледам. Ти верувам. Ти не си сама.“
Во мојот живот имало жени што биле потпора кога сè друго се рушело. Пријателства што не се темелеле на натпревар, туку на присуство. Радост без завист. Поддршка без услов. И токму таму, во тие односи, ја препознав вистината што ретко ја повторуваме доволно гласно.
Ако одбереме поддршка наместо осуда, тогаш трагедиите нема да нè делат, туку ќе нè потсетуваат зошто ни е потребна блискост.
И можеби тогаш, наместо „жена на жена – најголем непријател“, ќе научиме да живееме поинаква верзија на истата реченица: жена на жена – најсилна поддршка.
