Откако нареди најголемо американско воено распоредување на Блискиот Исток од почетокот на војната во Ирак, претседателот Доналд Трамп сега треба да донесе одлука во врска со Иран.
Опциите пред него изгледаат јасно дефинирани, што и самиот претседател воопштено го потврди за време на неформалните сесии со новинарите во последните недели. Распонот на можности е широк, при што некои носат значителни ризици, додека Трамп истовремено слуша спротивставени совети од сојузници, соработници и странски партнери.
Трамп би можел да одложи каква било воена акција, надевајќи се дека присуството на два носачи на авиони, десетици воени бродови и стотици борбени летала покрај иранскиот брег ќе го натера раководството во Техеран да прифати договор.
Може да нареди ограничен напад врз воени цели за јасно да стави до знаење дека бара Иран да се откаже од каква било способност за производство на нуклеарно оружје.
Исто така, може да одобри напад насочен кон соборување на иранското раководство – иако е неизвесно кој би го заменил – што би претставувало максималистички пристап.
„Сè што е напишано за можната војна со Иран е неточно и намерно така“, порача Трамп на платформата Truth Social.
„Јас сум тој што ја носи одлуката. Повеќе би сакал да постигнеме договор отколку да нема договор, но ако до него не дојде, тоа ќе биде многу лош ден за таа земја и, за жал, за нејзиниот народ“, напиша Трамп
Опција 1: Да ѝ се дозволи на дипломатијата да ја заврши својата работа
Не е целосно јасно што точно сака да постигне Трамп. Исто така, останува нејасно зошто ја разгледува акцијата токму сега и на кои правни основи би се потпрел за да започне нов напад врз Иран во рок од осум месеци. Јавно, тој не вложи значителен напор да изгради аргумент „за“ или „против“ потенцијална војна.
Во позадина, неговиот пратеник Стив Виткоф и зетот Џаред Кушнер во последните недели водат индиректни разговори со ирански претставници и во четврток повторно ќе отпатуваат во Женева на нова рунда преговори.
Двете страни ги поставија своите „црвени линии“. Трамп тврди дека на Иран не смее да му биде дозволено збогатување ураниум. Иран, пак, вели дека тоа е негово право и инсистира дека нуклеарната програма е исклучиво за мирољубиви цели.
86-годишниот врховен лидер ќе го одобри или одбие секој евентуален договор. Иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагчи јасно порача дека целосно запирање на збогатувањето не е опција.
„Оваа технологија ја развивме сами, со нашите научници, и ни е драга затоа што вложивме огромни средства и поднесовме големи трошоци“, изјави Арагчи. „Ова е прашање на достоинство и национална гордост и нема да се откажеме.“
Според регионални извори, четврток може да биде клучен ден: „Овој четврток ќе одлучи сè – војна или договор.“
Опција 2: Ограничен удар за притисок кон договор
Трамп би можел да нареди прецизни напади врз одбрани воени цели во Иран за да изврши притисок врз иранските лидери да прифатат договор, покажувајќи дека американските закани се реални.
Целите би можеле да вклучуваат локации со балистички ракети, објекти поврзани со нуклеарната програма и згради што ги користи Иранската револуционерна гарда (IRGC)
Трамп потврди дека ја разгледува оваа опција. Но останува прашањето дали таков потег би го натерал Техеран повторно да седне на преговарачка маса или би ја зацврстил неговата позиција.
Секој напад врз Иран носи ризик од одмазда врз американските бази на Блискиот Исток. Иран предупреди дека американските воени објекти би можеле да станат цели во случај на напад.
Опција 3: Поголема операција насочена кон режимот
Доколку дипломатијата не успее, Трамп би можел да одобри многу поширока операција со цел соборување на режимот во Техеран.
Во регионот веќе е распоредена доволна воена сила за реализација и на најекстремните сценарија. Тоа би можело да вклучи серија координирани воздушни удари, напади врз клучни воени и политички структури и цели поврзани со противвоздушна одбрана, ракетни капацитети и нуклеарни објекти
Сепак, воените лидери изразиле загриженост околу обемот, сложеноста и можните американски жртви. Продолжена кампања би можела дополнително да влијае врз американските воени резерви, особено оние што се користат за поддршка на сојузниците како Израел и Украина.
Останува клучното прашање: што следува по евентуална промена на режимот? Администрацијата на Трамп нема јасна претстава кој би ја презел власта, ниту гаранции дека дури и масивна операција би довела до посакуваниот исход.
Додека дел од тимот се надева дека дипломатијата ќе преовлада, други сметаат дека Иран е сериозно ослабен и дека моментот за акција е сега.
