Американскиот претседател Доналд Трамп оваа недела најави дека САД „многу скоро“ ќе започнат копнени операции за запирање на мрежите за трговија со дрога во Венецуела. Венецуелскиот претседател Николас Мадуро возврати наведувајќи дека земјата ќе ја бранат „осум милиони луѓе“.
Трамп во саботата изјави дека воздушниот простор над и околу Венецуела треба да се смета за „целосно затворен“, во момент кога Вашингтон врши дополнителен притисок врз владата на Мадуро.
Американските напади врз бродови осомничени за транспорт на дрога во Карипското Море траат со месеци, а паралелно САД распоредуваат дополнителни воени сили во регионот. Трамп, исто така, одобрил тајни операции на ЦИА во Венецуела.
Мадуро — кого Трамп го обвинува дека води „нарко-држава“ — тврди дека повеќе од осум милиони луѓе се пријавиле да ја бранат земјата како дел од „националниот систем за одбрана“. Од нив, над четири и пол милиони, според неговите зборови, веќе имаат претходна обука и се подготвени за можен вооружен судир.
Сепак, аналитичарите проценуваат дека овие бројки се нереални. Reuters, повикувајќи се на повеќе извори, наведува дека венецуелската армија — која има околу 300.000 припадници, вклучително и паравоени формации — е ослабена поради недостиг на обука, ниски плати и застарена опрема. Истите извори посочуваат дека мобилизацијата, доколку се случи, најверојатно би се мерела во илјадници, а не во милиони луѓе.
Корените на кризата
Тековната ескалација на тензиите меѓу Венецуела и САД не е само реторика. Обете страни се однесуваат како да се подготвени за крајна конфронтација, а експертите предупредуваат дека ситуацијата може да премине од дипломатска во вистинска воена криза.
Корените на конфликтот се враќаат во 2019 година, кога САД — во првиот мандат на Трамп — го признаа опозицискиот лидер Хуан Гваидо за претседател на Венецуела и воведоа најстроги санкции во историјата на земјата, вклучително и целосен нафтен ембарго. Целта беше рушење на Мадуро, но тој остана на власт со поддршка од Русија, Кина, Куба, Иран и армијата.
За време на администрацијата на Бајден санкциите беа делумно олеснети, дозволувајќи ограничен извоз на нафта. Но по спорните претседателски избори во 2024 година — на кои Мадуро официјално „победи“ со 51% — санкциите повторно беа заострени.
Со враќањето на Трамп во Белата куќа во 2025 година, САД преминаа од „максимален притисок“ кон отворени воени операции.
Клучната американска обвинителна теза е дека Мадуро е поврзан со криминалниот картел „Трен де Арагуa“, кој Вашингтон го прогласи за терористичка организација.
Според САД, нападите на бродови во Карибите се дел од операцијата против картелот — без оглед на тоа што некои негови припадници се дел од официјалната државна структура.
Мадуро: „Ако влезат како во Панама — ќе ги чека Виетнам“
Мадуро остро реагира на американските закани:
„Ова е отворена империјалистичка војна. Ако Американците мислат дека можат да влезат како во Панама во 1989 година, ги чека виетнамски сценариско-херојско повторување — десеткратно“, рече тој во едно од обраќањата.
Трамп возврати со порака:
„Мадуро е нарко-терорист кој ја уништува својата земја. Ќе го отстраниме — мирно ако може, со сила ако мора.“
Нерегуларни сили и герилска стратегија
Реалноста е дека во потенцијален судир Венецуела и САД се целосно неррамноправни. Американската војска е технолошки посупериорна и многу подобро обучена.
Но Венецуела подготвува герилски отпор во случај на инвазија. Според документи до кои дошол Reuters, планот предвидува долготраен отпор со мали мобилни единици на над 280 локации, вклучувајќи саботажи и партизански напади.
Покрај тоа, стратегијата наречена „анархизација“ би користела тајни служби и вооружени поддржувачи за предизвикување хаос во Каракас, со цел да се направи земјата „неуправлива“ во случај на напад.
Експертите подвлекуваат дека најголема слабост на венецуелската армија е фактот што таа е силно политизирана — нејзината главна улога одамна не е одбрана од надворешни закани, туку зачувување на режимот на Мадуро.
„Најопасниот момент во Латинска Америка од Кубанската ракетна криза“
Аналитичарот Андреј Сербин Понт смета дека Венецуела не може да очекува директна воена помош од Русија или Кина. Наместо тоа, Мадуро се обидува да ги одврати САД со предупредувања за хаос што би можел да се прошири низ регионот.
Дел од аналитичарите веруваат дека постои реален стратешки ризик: директна интервенција на САД би можела да ја дестабилизира Латинска Америка, да поттикне нов бран миграции и да засили антиамериканско расположение.
Поранешниот американски дипломат Николас Бернс оценува:
„Ова е најопасниот момент во Латинска Америка од Кубанската ракетна криза.“
Тој предупредува дека, иако Русија и Кина нема да се вмешаат директно, тие би одговориле асиметрично — со кибер-напади и поддршка на регионални групи.
