Американскиот претседател Доналд Трамп повторно ја засили реториката кон Иран, заканувајќи се дека земјата ќе „живее во пекол“ доколку во рок од 48 часа не се постигне договор за отворање на Хормушкиот теснец, клучна рута низ која минува околу една петтина од светската нафта.
Во објава на платформата Truth Social, Трамп порача дека времето истекува, што претставува последна во низата остри предупредувања откако САД и Израел кон крајот на февруари започнаа воени напади врз Иран.
Како одговор, Иран практично го затвори Хормушкиот теснец, што веќе предизвикува сериозни нарушувања во глобалното снабдување со енергенси и дополнително ја зголемува нестабилноста на пазарите.
Постојано менување на роковите
Од почетокот на кризата, Трамп повеќепати ги менуваше роковите за договор со Техеран, што укажува на динамична, но и непредвидлива стратегија на притисок. На 21 март, тој се закани дека САД ќе ги „нападнат и уништат“ иранските енергетски објекти ако теснецот не се отвори во рок од 48 часа. Веќе следниот ден, ирански претставник во Меѓународна поморска организација изјави дека преминот е отворен за сите освен за „непријателите“ на Иран. Два дена подоцна, непосредно пред истекот на рокот, Трамп изјави дека разговорите се „продуктивни“ и го одложи можниот напад за пет дена. На 26 март, рокот беше продолжен за дополнителни десет дена, со нов краен датум – 6 април.
Во меѓувреме, Трамп тврдеше дека Техеран побарал прекин на огнот, но Министерство за надворешни работи на Иран го демантираше тоа.
Неколку дена подоцна, американскиот претседател изјави дека САД „лесно“ би можеле сами да го отворат теснецот, доколку добијат „уште малку време“, што дополнително ја зголеми неизвесноста околу можната ескалација.
Паралелно со заканите кон Иран, Трамп врши притисок и врз европските сојузници да се вклучат во напорите за повторно отворање на клучниот поморски коридор. Според новинарот Треј Јингст од Fox News, постои „реална шанса“ за договор, но и сомнеж дека Техеран намерно ги одложува преговорите.
Геополитички и економски последици
Хормушкиот теснец останува една од најважните енергетски артерии во светот, а неговата блокада веќе има директно влијание врз цените на нафтата и гасот. Продолжената неизвесност околу роковите и заканите дополнително ја зголемуваат веројатноста за поширока регионална ескалација.
Честото менување на ултиматумите од страна на Вашингтон може да се толкува како обид за тактичко маневрирање, но и како сигнал за недостиг на јасна стратегија – што, во вакви чувствителни геополитички услови, носи дополнителни ризици за глобалната стабилност.
