Протести во Иран 2026: Кои се можни сценарија?

Протестите во Иран се шират низ градовите, додека интернетот е блокиран. Аналитичарите разгледуваат сценарија од ескалација на репресијата до можни промени во лидерството и внатрешни реформи.

Протестите во Техеран влегуваат во својот 13-ти ден, додека сериозните блокади на интернетот го ограничуваат комуницирањето, во рамките на најголемите антивладини демонстрации во последните години. Ограничените видеа и фотографии од социјалните мрежи покажуваат дека протестите се шират и во други градови, но поради строгите ограничувања, независната проверка на сите извештаи е речиси невозможна.

Сценаријата за иднината се повеќе, а аналитичарите предупредуваат дека ситуацијата може да се развие на неколку главни начини:

Ескалација на безбедносниот одговор
Иранскиот Врховен национален безбедносен совет најави „многу решителен одговор“ на протестите. Властите ја претставуваат ситуацијата како закана за националната безбедност, што може да отвори пат за поширока употреба на сила, вклучително масовни апсења и дури и смртоносна сила. Иако ваквите мерки можат привремено да го смируваат улиците, тие би можеле само да ја продлабочат кризата на легитимитетот на режимот и незадоволството кај граѓаните.

Дефекција или радикализација на безбедносните сили
Ерозијата во редовите на безбедносните и воените сили претставува критичен ризик. Се појавија извештаи за големи протести во градови како Машхад, родното место на ајатолахот Али Хамнеи, како и за можни бегства на делови од безбедносните сили. Долготрајните конфронтации можат да го зголемат ризикот од дефекции, но засега балансот на моќта останува непроменет.

Внатрешни реформи или „бонапартистички“ сценарио
Некои аналитичари сугерираат дека можен „внатрешен спасител“ од самиот систем би можел да ја стабилизира економијата без суштински да го промени режимот. Сепак, ширењето на протестите и јавниот одговор на Реза Пахлави го ослабуваат ова сценарио, иако не го елиминираат целосно.

Бегство на високи функционери или замена на лидерството
Се појавија шпекулации за можни преселија на ајатолахот Хамнеи и неговото семејство во Русија, како и за поднесени барања за визи од високи државни лица. Сепак, искуството од Венецуела покажува дека дури и при вакви сценарија, структурата на моќта може да остане стабилна. Се разгледува можноста за појава на ново лидерство поблиско до Западот, но неизвесноста околу последиците од евентуално отстранување на врховниот лидер е голема.

Со оглед на затворениот интернет, податоците од Иран ја опфаќаат само делумно вистината за расположението на граѓаните, што го отежнува прецизното предвидување на следните чекори. Сепак, сигналите укажуваат дека шансите за поголема употреба на сила од страна на режимот се зголемуваат.

е-Трн да боцка во твојот инбокс

Последни колумни