Во швајцарскиот ски-центар Кран-Монтана, каде што започнаа трките од Светскиот скијачки куп, наместо реклами на патеките се појавија црно-бели посвети за 40-те жртви од пожарот во барот „Le Constellation“, што се случи пред еден месец. Трагедијата повторно е во фокусот на јавноста откако обвинителството конечно го прошири предметот и на локални функционери задолжени за јавна и противпожарна безбедност.
Одлуката дојде по силен притисок од семејствата на жртвите и отвори поширока дебата за институционалната одговорност и бавната реакција на надлежните органи.
Кој е под истрага
Според медиумските извештаи, обвинителството покрена кривична постапка против општинскиот раководител за јавна безбедност и поранешен општински инспектор за противпожарна заштита. Јавноста беше шокирана откако локалните власти признаа дека шест години не била спроведена безбедносна инспекција во барот, иако швајцарскиот закон пропишува годишна контрола.
Досега, под истрага беа само сопствениците на барот – француските државјани Жак и Џесика Морети – кои се соочуваат со обвиненија за убиство од небрежност и други кривични дела, објави The Times.
Ромен Жордан, адвокат на дел од семејствата на жртвите, изјави дека проширувањето на истрагата е „одлична вест“, но нагласи дека таа доаѓа предоцна. Според него, почетната фаза на истрагата била обележана со лоши одлуки и сериозни одложувања.
Мајката на 16-годишниот Артур Бродар, кој загинал во пожарот, изјави дека сè уште „нема ни вистина ни правда“, изразувајќи длабоко разочарување од начинот на кој институциите постапувале.
Сомнежи околу постапувањето на властите
Семејствата се особено вознемирени од фактот што истражителите влегле во барот дури шест дена по пожарот, како и од тоа што сопствениците не биле веднаш приведени. Дополнителни сомнежи предизвика и дозволата брачната двојка Морети заедно да присуствува на испрашувањата и да има увид во записниците.
Според истрагата, пожарот најверојатно избувнал кога келнерка користела шишиња шампањ со пиротехнички прскалки, чијашто искра ја запалила звучноизолациската пена на таванот. За неколку секунди се создала огнена топка и густ чад, а дел од жртвите биле пронајдени зад заклучени излезни врати.
Прашања за луксузниот живот на сопствениците
Случајот отвори и прашања за луксузниот начин на живот на сопствениците на барот. Жак Морети бил уапсен осум дена по пожарот, но подоцна пуштен со кауција од 200.000 швајцарски франци, платена од анонимен „близок пријател“. Адвокатите на семејствата предупредуваат дека ваквиот пристап можел да овозможи влијание врз доказите.
Во јавноста повторно исплива и криминалното минато на Морети, кој во Франција отслужил затворска казна во 2008 година. Дополнително внимание привлекоа и противречните изјави за видеоснимките од ноќта на пожарот, иако на социјалните мрежи се појавија видеа што го доведуваат тоа во прашање.
Трагедијата во Кран-Монтана стана симбол на системски пропусти, недоволна контрола и бавна институционална реакција. Случајот не ја потресе само Швајцарија, туку предизвика и меѓународни реакции, особено од Италија, поради големиот број италијански жртви.
Очекувањата на јавноста сега се насочени кон тоа дали истрагата ќе доведе до целосно расветлување на одговорноста – и индивидуална и институционална.
