Цената на нафтата расте, а со неа поскапува и секојдневието

Скокот на цената на нафтата веќе не е само енергетски проблем, туку притисок што се чувствува во транспортот, храната, инфлацијата и секојдневните трошоци.

Глобалната нафтена криза сè појасно се претвора во многу поширока економска криза, бидејќи последиците од војната и блокадата на Ормускиот Теснец веќе не се чувствуваат само на енергетските пазари, туку и во транспортот, цените на храната, индустриското производство и трошоците за живот. Според Reuters, AP и меѓународните институции, шокот од нафтата почнува да се прелева во секојдневната економија, а ризикот од нов бран инфлација станува сè посериозен. Во март биле изгубени околу 8 милиони барели нафта дневно, а за април се очекува штетата дополнително да се продлабочи.

Ефектот веќе се гледа во цените. Суровата нафта се искачи над 110 долари за барел, додека бензинот во САД надминал 4 долари за галон, што веднаш отвора притисок врз инфлацијата и централните банки. AP јави дека во еврозоната инфлацијата во март пораснала на 2,5 проценти, најмногу поради растот на енергетските цени, а повисоките трошоци за гориво веќе се прелеваат и врз цените на храната.

Проблемот не е само во самата нафта, туку во сè што зависи од неа. Поскап транспорт значи поскапа храна, поскапи суровини, поскапа логистика и нов удар врз производството. Reuters јавува дека Европа и Азија веќе бараат алтернативни испораки на горива од САД за да го надоместат недостатокот од Блискиот Исток, што покажува колку брзо кризата се шири низ глобалните синџири на снабдување. Само во март, американскиот извоз на нафтени деривати достигнал рекордни 3,11 милиони барели дневно.

Последиците се особено видливи во земјите што директно зависат од нафтениот извоз и поморските рути. AP објави дека Ирак, кој речиси 90 проценти од државните приходи ги добива од нафта, веќе трпи драматичен удар: производството во јужниот дел на земјата паднало од 3,1 милиони на околу 900.000 барели дневно, а извозот практично застанал. Тоа е јасен пример дека ова веќе не е само пазарна турбуленција, туку закана за цели државни економии.

Предупредувањата стануваат сè поостри. ММФ оцени дека војната и енергетскиот шок ја затемнуваат перспективата на многу економии, особено на посиромашните земји, каде растот на цените на енергијата дополнително ги крева и цените на храната и ѓубривата. ЕУ, пак, предупреди дека и ако војната заврши веднаш, цените на нафтата и гасот нема брзо да се вратат во нормала. Според европскиот енергетски комесар Дан Јоргенсен, само досега европската сметка за увоз на фосилни горива е зголемена за 14 милијарди евра.

е-Трн да боцка во твојот инбокс

Последни колумни