Европските земји влегуваат во период на долгорочно зголемување на воените трошоци, што отвора важно економско прашање: може ли повторното вооружување да придонесе за економски раст во време кога економијата на еврозоната сè уште се соочува со слаб интензитет?
Во центарот на оваа промена е Германија. Берлин планира до 2029 година да ги зголеми трошоците за одбрана на речиси 3,5% од БДП, во споредба со 2,1% во 2024 година. Тоа претставува една од најголемите воени инвестиции во повоена Европа, со повеќе од 100 милијарди евра годишно за воена опрема и одржување.
Според економистот на „Голдман Сакс“, Никлас Гарнадт, ваквото зголемување може да има забележлив ефект врз растот. Се очекува воените трошоци да го зголемат германскиот БДП за околу 0,8% до 2029 година, при што нарачките во одбранбената индустрија значително пораснале кон крајот на 2025 година.
Воените инвестиции го поддржуваат растот преку повеќе канали – од зголемено производство и синџири на снабдување, до повисоки државни инвестиции и зголемени залихи на опрема и муниција.
„Голдман Сакс“ прогнозира дека 2026 година ќе донесе умерено економско закрепнување во еврозоната, со раст од околу 1,3%. Фискалниот поттик на Германија, главно преку одбраната, се очекува да ги ублажи негативните ефекти во другите земји и да придонесе за стабилност во регионот.
Сепак, економистите предупредуваат дека военото производство има долги рокови на испорака – често и до пет години – што значи дека ефектите врз БДП ќе бидат постепени. Дополнително, повисоките воени трошоци сами по себе не ги решаваат структурните проблеми на Европа, како што се високите енергетски трошоци, стареењето на населението, конкуренцијата од Кина и недоволните инвестиции во високи технологии.
Заклучокот е дека военото трошење може да даде значаен, но ограничен придонес за економскиот раст. Тоа може да биде поддршка, но не и лек за долгорочните економски предизвици на Европа.
