Со соодветно долгорочно складирање, дигиталниот отпечаток на човештвото би можел да трае цели генерации. Денешните хард дискови и магнетни ленти со тек на време се влошуваат, што го прави зачувувањето на податоците на долг рок сериозен предизвик за архивите, институциите и технолошките компании.
Компанијата Microsoft нуди радикално решение преку својот проект Project Silica, кој кодира информации во стакло со помош на ласер. Студија објавена во Nature покажува дека овој метод би можел да овозможи зачувување на податоци повеќе од 10.000 години.
Податоци врежани во стакло
Microsoft истражува стаклени плочи како медиум уште од 2019 година. Наместо магнетни слоеви, системот користи силициумско стакло, материјал отпорен на температурни промени, влажност и електромагнетни пречки. Оваа стабилност значително ја намалува потребата од енергетски интензивна контрола на климата во дата-центрите.
Податоците се претвораат во симболи што одговараат на тридимензионални пиксели – т.н. „воксели“. Тие се запишуваат слој по слој низ дебелината на стаклената плоча со помош на ласер со висока моќност. За читање е потребен специјализиран микроскоп и алгоритми со вештачка интелигенција кои го декодираат секој слој.
Истражувачите проценуваат дека стаклото може да издржи повеќе од 10.000 години на температура од 290 степени Целзиусови, што значи уште подолг животен век при нормални услови. За разлика од традиционалните медиуми, овие плочи не можат да се хакнат или лесно да се манипулираат.
Архива на човечката цивилизација?
Според независни научници од Универзитетот Шандонг во Кина, една ваква плоча може да содржи еквивалент на околу два милиони печатени книги или илјадници 4K филмови. Иако технологијата сè уште се соочува со предизвици во масовното производство и скалирањето, експертите ја гледаат како потенцијално одржливо решение за долгорочно зачувување на културното и научното наследство.
Доколку се комерцијализира, Project Silica би можел да стане „дигитален ковчег“ на човештвото – медиум што ќе го носи знаењето низ милениумите.
