Речиси половина век Иран се подготвува за можен воен судир со Соединетите Американски Држави. Свесен дека не може директно да се натпреварува со американската воена моќ, Техеран се фокусираше на развој на способности со кои би можел да нанесе значителна штета, со последици што би се почувствувале не само на Блискиот Исток, туку и во глобалната економија.
Додека американската ударна група со носач на авиони пристигнува во регионот, а претседателот Доналд Трамп предупредува дека би можел да нареди напад врз Иран, повторно растат стравувањата од поширок конфликт, пишува CNN.
И покрај тоа што режимот е ослабен по израелските и американските напади минатото лето, како и поради засилените внатрешни немири, Иран и понатаму располага со низа опции за одмазда – од директни напади врз американски и израелски цели, преку мобилизација на сојузнички групи, до економска одмазда со потенцијално глобални последици.
„Режимот има многу способности кои може да ги искористи ако ова го сфати како војна за опстанок“, изјави Фарзин Надими, виш соработник на Вашингтонскиот институт, специјализиран за иранска безбедност. „Ако ова го гледаат како конечна битка, би можеле да ги употребат сите расположливи средства.“
Проектили и дронови
Се верува дека Иран располага со илјадници проектили и беспилотни летала со дострел што ги опфаќа американските сили стационирани во повеќе земји на Блискиот Исток, а Техеран отворено се заканува и со напади врз Израел.
Во јуни минатата година, откако Израел изврши изненаден напад врз Иран, Исламската Република возврати со серија бранови балистички проектили и дронови кон израелска територија, при што дел од нив ја пробија софистицираната противвоздушна одбрана и предизвикаа штети.
Иранските власти тврдат дека голем дел од употребеното оружје е веќе надоместено. Американски функционери сметаат дека ова оружје, проверено во борбени услови, како и постарите борбени авиони од руско и американско производство, и понатаму претставуваат сериозна закана. Особено се издвојува дронот-самоубиец „Шахед“, кој се покажа како разорно оружје во војната во Украина.
Иран, според проценките, има развиено, тестирано или распоредено повеќе од 20 типа балистички проектили со краток, среден и долг дострел, кои можат да погодат цели и до јужна Европа.
„Во регионот имаме меѓу 30 и 40 илјади американски војници, распоредени во осум или девет бази“, изјави американскиот државен секретар Марко Рубио. „Сите тие се во домет на илјадници ирански дронови и балистички проектили со краток дострел.“
Мобилизација на сојузнички групи
Иако Израел во последните две години сериозно ја ослабна иранската мрежа на сојузнички групи, тие и понатаму се заколнуваат дека ќе ја бранат Исламската Република. Ирачките милиции како Катаеб Хезболах и Харакат ал-Нуџаба, како и либанскиот Хезболах, најавија дека ќе му помогнат на Иран во случај на напад.
Командантот на Катаеб Хезболах, Абу Хусеин ал-Хамидави, ги повика поддржувачите на Иран „ширум светот да се подготват за сеопфатна војна“.
Сепак, иранските сојузници се соочуваат со ограничувања. Хезболах во Либан е значително ослабен по повеќемесечниот конфликт со Израел, додека проиранските милиции во Ирак се под притисок на централната власт и САД.
Хутите во Јемен, и покрај американските и израелските напади, остануваат еден од најопасните ирански сојузници и исто така најавија поддршка за Техеран.
Економска војна и Хормушкиот теснец
Иран предупредува дека евентуалната војна нема да остане ограничена само на регионот. Земјата се наоѓа покрај Хормушкиот теснец – стратешки поморски премин низ кој минува повеќе од 20 проценти од светската нафта и голем дел од течниот природен гас.
Техеран повеќепати се закани дека ќе го затвори теснецот во случај на напад – сценарио што експертите го оценуваат како исклучително опасно, со можен нагол скок на цените на енергенсите и глобална економска рецесија.
„Долготрајното затворање на теснецот би било многу опасно“, изјави енергетскиот стратег Умуд Шокри. „Дури и делумни нарушувања би можеле да предизвикаат инфлација и сериозни потреси во светската економија.“
Историски преседан
Иран веќе има историја на нарушување на глобалната пловидба. Во 1980-тите, за време на војната со Ирак, постави морски мини во Персискиот Залив, при што во 1988 година американскиот брод USS Samuel B. Roberts беше тешко оштетен. Во 2019 година, неколку танкери беа нападнати во Оманскиот Залив, а вината беше припишана на Иран.
„Следната војна можеби нема да започне во центарот на Техеран, туку во Хормушкиот теснец и Персискиот Залив“, заклучува Надими.
Извор: Index Vijesti / CNN
