Во сенка на растечките тензии на Блискиот Исток, Европа повторно се соочува со прашањето колку е подготвена за нов енергетски шок. Министерствата за енергија на земјите членки на Европската Унија утре ќе одржат вонреден онлајн состанок за да ги разгледаат ризиците и можните заеднички чекори во услови на зголемена глобална неизвесност.
Средбата ќе биде насочена кон координација и размена на информации, без очекување за конкретни одлуки. Сепак, самиот факт што Брисел свикува итни разговори покажува дека загриженоста расте, особено поради можните нарушувања во снабдувањето со енергија.
Стравувањата се оправдани. Блискиот Исток останува клучна точка за глобалниот енергетски систем, а секое заострување на кризата веднаш влијае на пазарите. И покрај намалената зависност од руски гас по 2022 година, Европа сè уште се потпира на увоз на нафта и течен природен гас, што ја прави ранлива на надворешни шокови.
Дополнителен аларм беше вклучен минатата недела кога министрите за финансии од еврозоната одржаа вонреден состанок. Европскиот комесар за економски прашања Валдис Домбровскис предупреди дека кризата може да го забави економскиот раст и да го зголеми инфлациското оптоварување.
Доколку кризата потрае, сценариото станува уште понеповолно. Европската комисија предупредува дека Унијата се соочува со ризик од прекини во снабдувањето, особено во транспортниот сектор кој сè уште зависи од нафта и нафтени деривати.
И покрај напорите за диверзификација и инвестиции во обновливи извори, сегашната криза покажува дека енергетската транзиција сè уште не е доволно длабока. Повеќе од половина од енергетските потреби на ЕУ се покриваат со увоз, што ја остава изложена на геополитички ризици.
Брисел ја става електрификацијата во центарот на решението. Преминот кон економија базирана на електрична енергија со ниски јаглеродни емисии се гледа како клучен инструмент за енергетска безбедност. Развојот на обновливи извори, складирање на енергија и намалување на зависноста од фосилни горива се единствен долгорочен одговор на ваквите кризи.
Утрешниот состанок можеби нема да донесе конкретни мерки, но покажува дека Европа влегува во нова фаза на претпазливост. Прашањето веќе не е дали ќе има нов енергетски притисок, туку колку силен ќе биде и дали Унијата ќе успее навреме да се прилагоди.
