Пред три децении, интернетот беше визија за отворен простор без контрола, инспириран од контракултурни идеи за слобода и еднаквост. Денес, тој е доминиран од неколку големи технолошки компании, што отвора прашања дали првичната идеја е изгубена.
Во раните години, многу активности изгледаа како безопасни задачи. CAPTCHA тестови, препознавање слики и внесување текст беа дел од секојдневното користење. Но зад тие едноставни активности стоеше процес на собирање податоци и обучување на алгоритми.
Концептот на „игри со цел“ го разви научникот Луис фон Ан, кој успеа да ја искористи човечката интелигенција за задачи што компјутерите тогаш не можеа да ги решат. Овие идеи подоцна станаа основа за системи како reCAPTCHA и платформи како Duolingo, кои создадоа огромни бази на податоци.
Со текот на времето, интернетот се трансформираше. Наместо простор за слободна размена на информации, се појави економски модел во кој податоците станаа највредниот ресурс. Корисниците, често несвесно, создаваат вредност што компаниите ја претвораат во профит.
Експертите предупредуваат дека денешниот интернет функционира како индустрија за „екстракција“ на податоци. Платформите собираат информации, ги анализираат и ги користат за реклами и услуги што повторно им се продаваат на истите корисници.
Овој процес сè почесто се споредува со нов вид колонијализам – наместо природни ресурси, се експлоатираат лични податоци. Придобивките, велат аналитичарите, најчесто ги има мала група компании, додека корисниците имаат ограничена контрола.
Во исто време, расте и незадоволството, особено кај младите. Сè повеќе луѓе сметаат дека интернетот и социјалните мрежи имаат негативно влијание врз нивниот секојдневен живот.
Според експертите, иднината на интернетот ќе зависи од тоа дали ќе се воведе поголема регулација и контрола. Прашањето повеќе не е само како функционира технологијата, туку кој ја контролира и во чија корист.
