Европските земји значително се разликуваат во пристапот кон потпомогнатата смрт, па така и регулацијата на евтаназијата низ Европа не е иста насекаде.
Случајот на Ноелија Кастиљо, 25-годишна Шпанка која доби право на евтаназија по долга правна битка, повторно ја разгоре дебатата за грижата на крајот од животот.
Случајот предизвика контроверзии низ Шпанија, откако нејзиниот татко покрена правен спор поддржан од конзервативната група „Abogados Cristianos“ („Христијански адвокати“), тврдејќи дека младата жена немала ментален капацитет да ја донесе таа одлука.
По правна постапка што траела 20 месеци, вклучително и одлуки на шпанскиот Врховен суд, Уставниот суд и Европскиот суд за човекови права, институциите заеднички ја потврдиле одлуката на Кастиљо.
Во Шпанија, евтаназијата и асистираното самоубиство се легализирани во 2021 година. Пациентите мора да боледуваат од тешка и неизлечива болест, или од сериозна, хронична и исцрпувачка состојба, потврдена од надлежниот лекар.
Тие се обврзани да поднесат две барања, доброволно и без надворешен притисок, со најмалку 15 календарски дена разлика меѓу нив.
Други европски земји во кои лекарите смеат да извршат евтаназија се Белгија, Луксембург и Холандија.
Како е регулирано потпомогнатото умирање низ Европа?
Холандија
Холандија беше првата земја во светот што ја легализираше евтаназијата, во 2002 година.
Законот дозволува евтаназија кога пациентот трпи неподносливо страдање без изгледи за закрепнување. Ова се однесува и на психијатриски и на физички болести.
Холандското законодавство бара лекарите да исполнат одредени критериуми пред да ја спроведат евтаназијата: тие мора да бидат сигурни дека барањето на пациентот е доброволно и добро промислено и дека страдањето е неподносливо, без изгледи за подобрување.
Исто така, лекарите мора да го информираат пациентот за неговата состојба и прогнозата, да заклучат дека не постои разумна алтернатива и да побараат мислење од независен лекар.
Белгија
Белгија ја декриминализираше евтаназијата под одредени околности во 2002 година.
Постапката мора да ја побара пациентот, кој во моментот на барањето мора да биде при здрав разум и свесен. Пациентот мора да страда од терминална медицинска состојба и да има трајно и неподносливо физичко и/или психолошко страдање кое не може да се ублажи.
Луксембург
Во 2009 година, Луксембург усвои закон за евтаназија и асистирано самоубиство, со што им овозможи на пациентите можност за смрт ако нивното страдање се смета за неподносливо.
За да ја побара постапката, пациентот мора да има неизлечива медицинска состојба предизвикана од несреќа или болест.
Барањето мора да биде поднесено додека пациентот е свесен, полнолетен и способен самостојно да носи одлуки, без надворешен притисок.
Австрија
Австрија дозволува потпомогната смрт од 2022 година. Австрискиот модел строго дозволува само доброволна асистирана смрт, при што пациентот сам мора да го земе лекот, кој се издава од аптека по строг процес на проверка.
Пристапот е ограничен на возрасни лица со способност за одлучување кои страдаат од тешка, неизлечива и трајна болест што предизвикува „трајно нарушување на начинот на живот“.
Кои земји размислуваат за легализирање на потпомогнатото умирање?
Во Франција, претседателот Емануел Макрон вети дека ќе предложи закон за потпомогната смрт по неговиот реизбор во 2022 година.
Контроверзии го следат законот откако првпат официјално беше предложен во 2024 година. Оттогаш, текстот се движи меѓу Националното собрание и Сенатот. Постапката сè уште трае, а следниот чекор е второ читање во Сенатот.
Португалскиот парламент усвои закон за евтаназија и потпомогната смрт уште во 2023 година, но тој сè уште не е во сила. Законот двапати беше ставен под вето од претседателот на Португалија и оспорен пред Уставниот суд на земјата.
Минатата година, владата на Малта започна јавна консултација за доброволна евтаназија со цел да одлучи дали да предложи законско решение.
Во Словенија, необврзувачки референдум во 2024 година даде поддршка за потпомогната смрт, по што Националното собрание го усвои законот во 2025 година. Но, на втор обврзувачки референдум на крајот од минатата година, 53 проценти од гласачите го отфрлија законот. Неговата примена сега ќе биде суспендирана најмалку една година.
