Во Европската унија козметичката индустрија е регулирана со строги правила кои континуирано се ажурираат во согласност со новите научни истражувања и проценки на ризик. Секоја нова студија што укажува на потенцијална штетност на одредена супстанца може да резултира со нејзино ограничување или целосна забрана. Листата на забранети состојки редовно се проширува, а производителите се должни да ги прилагодуваат формулациите.
Во Северна Македонија, пак, надзорот врз козметичките производи формално постои, но практично се спроведува врз основа на застарена листа на забранети супстанци која не ги следи европските измени. Според важечките подзаконски акти, инспекцискиот надзор се темели на листа што датира од 2010 година, што значи дека во меѓувреме донесените европски измени не се автоматски имплементирани во домашната регулатива.
Ова отвора сериозно прашање: дали потрошувачите во Македонија се еднакво заштитени како граѓаните во ЕУ? Додека европските институции реагираат на нови научни докази за ендокрини нарушувачи, канцерогени или алергени состојки, домашниот систем функционира според норматив кој не ја одразува динамиката на современата токсиколошка наука.
Проблемот не е само формален. Козметичките производи директно се нанесуваат на кожата, а дел од состојките можат да се апсорбираат во организмот. Затоа регулативата во оваа област во ЕУ се смета за дел од јавноздравствената политика. Кога листата на забранети или ограничени супстанци не се ажурира редовно, ризикот не е теоретски, туку реален.
Дополнителна дилема е и прашањето за усогласување со европското законодавство во контекст на евроинтегративниот процес. Ако земјата тежнее кон членство во Европската унија, хармонизацијата на законите не треба да биде селективна или одложена токму во области што директно се однесуваат на здравјето на граѓаните.
Од институционален аспект, останува отворено прашањето дали постои механизам за системско следење на европските измени и нивна навремена транспозиција во националното законодавство. Во спротивно, Македонија ризикува да остане регулаторно изолирана во чувствителна област каде што научните сознанија се менуваат брзо, а последиците од задоцнетата реакција можат да бидат долгорочни.
Темата не е прашање на административна формалност, туку на здравствена сигурност. Во време кога потрошувачите стануваат сѐ посвесни за составот на производите што ги користат, одговорноста на институциите е да обезбедат стандарди што се во чекор со современите научни и европски регулативи.
