Соочен со нервозни глобални пазари и пад на рејтингот откако ја започна војната против Иран, претседателот на САД Доналд Трамп премина од повици за „безусловна предавање“ до став кој сугерира прифаќање на сценарио во кое Иран би заменил еден ајатолах со друг.
Променливите изјави на републиканскиот претседател и неговите најблиски соработници дополнително го комплицираат конфликтот кој трае веќе 12 дена и кој влијае на речиси секој дел од Блискиот Исток, предизвикувајќи економски потреси низ целиот свет, пишува Асошиејтед прес.
Бидејќи ниту една страна не попушта, војната се движи по непредвидлив пат, а веродостоен крај на конфликтот сè уште не се наѕира.
Американскиот министер за одбрана Пит Хегсет во вторникот им изјави на новинарите дека од Трамп зависи „дали ова е почетокот, средината или крајот“ на војната.
За време на говор на состанок на републиканското мнозинство во Конгресот во понеделникот, Трамп ја опиша војната како „кратка екскурзија“ која наскоро би можела да заврши, но додаде: „Сè уште не сме победиле доволно“.
Оваа нејасност предизвика критики од оние кои сметаат дека Трамп нема јасна стратегија.
„Немаат план“, изјави сенаторот Марк Кели пред новинарите. „Немаат временска рамка. И затоа немаат стратегија за излез“.
Постојано менување на целите
Откако издаде наредба за бомбардирање на Иран, Трамп постојано ги менува временските рокови и целите на војната, што создава конфузија и отвора повеќе прашања отколку одговори.
Во последните денови тој повикуваше на „безусловна предавање“ на иранското раководство, но истовремено сугерираше дека веќе ја постигнал целта со уништување на иранската војска.
Во исто време, неговиот тим се обидува да ги смири загрижените Американци тврдејќи дека конфликтот нема да трае долго, иако претседателот не ја исклучи можноста за распоредување американски копнени трупи.
Американската војска тврди дека ефикасно ја уништила иранската морнарица и значително ја ослабела способноста на Иран да лансира ракети и дронови кон соседните земји.
Сепак, клучниот Ормуски Теснец, низ кој минуваат околу 20 проценти од светските испораки на нафта, и понатаму е практично затворен, додека иранските лидери остануваат непоколебливи.
Револуционерната гарда порача дека Иран нема да дозволи „ниеден литар нафта“ да помине низ оваа витална морска рута сè додека САД не ги прекинат бомбардирањата.
Али Лариџани, висок ирански функционер за национална безбедност, испрати заканувачка порака откако Трамп предупреди дека САД ќе нападнат „дваесет пати посилно“ доколку Техеран го блокира протокот на нафта.
„Жртвената нација Иран не се плаши од вашите празни закани. Дури ни поголеми од вас не би можеле да го уништат Иран. Внимавајте самите да не бидете уништени“, напиша Лариџани на мрежата Икс.
Тешко да се оправда војната пред јавноста
Трамп се соочува со тешкотии да им објасни на Американците зошто акцијата против Иран била неопходна и како се вклопува во неговото ветување дека ќе ги држи САД подалеку од „вечните војни“ во последните две децении, кои според него чинеле премногу пари и животи.
До сега седум американски војници загинале, а околу 140 се ранети во иранските одмазднички напади низ регионот.
Една од причините што Трамп ја наведе за почеток на војната е „чувството“ дека Иран се подготвувал да ја нападне Америка.
Портпаролката на Белата куќа Каролин Левит објасни дека претседателското чувство било „засновано на факти“. Сепак, Пентагон на приватни брифинзи пред Конгресот соопштил дека нема разузнавачки информации кои укажуваат дека Иран планирал превентивен напад врз САД.
Анкетите покажуваат пад на поддршката
Околу половина од испитаниците во анкетите на Квинипијак и Фокс њуз сметаат дека американската акција во Иран ја прави земјата помалку безбедна, додека само околу три од десет испитаници мислат дека безбедноста се зголемила.
Анкета на Си-Ен-Ен покажува дека околу половина од возрасните Американци сметаат дека воената акција го прави Иран поголема закана за САД, додека околу три од десет мислат дека опасноста се намалила.
Во меѓувреме, европските сојузници постапуваат внимателно. Британскиот премиер Кир Стармер и шпанскиот премиер Педро Санчез се најдоа на удар на критики од Трамп поради, како што рече, недоволната поддршка за неговата војна.
Дури и германскиот канцелар Фридрих Мерц, кој генерално ја поддржуваше кампањата на САД и Израел, изјави дека „со секој ден од војната се појавуваат сè повеќе прашања“ и нагласи дека „Германија и Европа немаат интерес од бесконечна војна“ ниту од распад на територијалниот интегритет на Иран.
Контроверзии околу бомбардирањето на училиште
Американскиот претседател се обиде да ја избегне одговорноста за бомбардирањето на училиште за девојчиња во јужен Иран на првиот ден од конфликтот, при што загинаа најмалку 165 луѓе.
Трамп тврдеше дека одговорноста е на Иран, велејќи дека нивните сили „многу неточно“ ракуваат со муниција.
Но откако истражувачката група Белингкет објави потврдено видео кое покажува дека американска ракета „Томахавк“ погодила објект на Револуционерната гарда во близина на училиштето, предизвикувајќи експлозија, Трамп повторно изјави дека можеби станува збор за иранска грешка, но дека ќе ги прифати резултатите од американската истрага.
Претседателот погрешно тврдеше дека Иран има пристап до ракети „Томахавк“, оружје кое го поседуваат само САД и неколку нивни блиски сојузници.
Портпаролката Левит не даде директен одговор зошто Трамп ја дал таа неточна изјава, туку нагласи дека „претседателот има право да го сподели своето мислење со американската јавност“ и дека „ќе ги прифати резултатите од истрагата“.
Сенаторот Чак Шумер ја нарече изјавата на Трамп „апсолутно бесмислена“, додавајќи: „Повторно кажува што ќе му падне на памет, без оглед на вистината“.
Сенаторот Кевин Крамер, еден од сојузниците на Трамп, истакна дека администрацијата мора „да направи сè што може ваквите грешки да не се повторуваат“, но додаде дека „штетата веќе е направена“.
